| A |
|
|
|
| á dieu |
vaarwel, god zij met u |
| a capita ad calcem |
van begin tot het einde |
| a dato |
vanaf heden |
| a dessein |
naar een ontwerp |
| A di |
op de dag |
| a dieu |
vaart wel, god zij met u |
| a dorso |
op de rugzijde |
| a iudice ex officio supplicans |
aan de rechter op grond van zijn ambt verzoeken |
| a lapide |
door een steen |
| a me pastore baptizatus |
door mij pastoor, gedoopt |
| a mensa et toro |
van tafel en bed |
| a meta |
voor de helft |
| a nativitate |
sinds de geboorte |
| a pari |
van gelijke waarde |
| a priori |
van te voren |
| a testato |
erven (a) erven omwille van een testament |
| a. |
afk. autres, ander, tweede |
| a. |
afk. afdeling, akker, ambt, aantekening |
| a.a |
afk. ad acto, van elk evenveel |
| A.a.A. |
afk. in opdracht van de Allerhoogste |
| a.b. |
afk. aurea bulla, gouden knop a.b.c. |
| a.b.c. |
afk. abécé de la vie, eerste kinderjaren |
| a.C |
afk. ante christum, vóór christus geboorte |
| A.C. |
afk. anno christi, in het jaar na christus |
| a.c. |
afk. academia, de academie |
| a.C.n |
afk. ante christum, in het jaar voor christus |
| A.D. |
afk. anno domini, in het jaar onzes heren |
| a.d. |
afk. a dato, de dato
ook; ante diem, vóór de dag |
| a.g. |
afk. aller genadigste |
| a.h. |
afk. aller hoogste |
| a.h.d. |
afk. deputatus, hiertoe benoemd |
| a.i.s. |
afk, actum in senatu, behandeld in Senaat /raad |
| a.i.s. |
afk. actum in senatu, handeling zoals besloten |
| A.K. |
afk, Armee-Korps, legerkorps |
| a.l. |
afk. anno lebente, levend in het jaar |
| a.l.b. |
afk. akten liggen bij |
| a.m. |
afk. ante meridiem, voor het middaguur,
‘s ochtens |
| a.m. |
afk. Anno Mundi |
| a.m.d.g. |
afk. ad maiorum dei gloriam, tot meerdere eer van god |
| a.p. |
afk. à proteste, protesteren, zich verzetten, protest aantekenen |
| a.st |
afk. ancien style, oude datum stijl |
| a.u.s. |
afk, actum ut supra, akte als boven |
| aach |
Aken |
| aalman |
schipper op een turfschuit |
| aalmoeshaler |
aalmoezenier |
| aalmoezeniersvoogd |
lid van het “burgerlijk" armenbestuur |
| aalslager |
vloeibare mestophaler |
| aam, |
oude wijn, bier - en oliemaat van 1.552 hl, = 1/6 vat en aan 4 anker |
| aandoener |
laken bereider |
| aandrager |
opperman |
| aangeboren |
met de geboorte verkregen |
| aangetelt |
uitbetaald |
| aanklever |
helper |
| aankweker |
kweker |
| aanlegger |
geldschieter, ook aanklager |
| aanpakker |
straatrover |
| aanroeper |
advocaat, die woord voert |
| aanschouwer |
lijkschouwer |
| aanwijzer |
schoolmeester |
| aardbeziën |
aardbeien |
| aardemaker |
kleimenger in |
| aardhaling |
grond uit depot bij het maken van dijken halen |
| aardmeter |
ambtenaar belast met het meten van de opgehaalde grond |
| aardwinne |
landbouwer |
| aartspriester |
priester die toezicht houd over priesters in kathedraal |
| aas |
handelsgewicht
1 aas =1/10240 pond afhankelijk van het gewicht van het pond ca 0,047 gram |
| aasdomrecht |
oud fries rechtssysteem tot ca 1600 (het naaste bloed erft het goed) |
| aasen |
munt |
| aasman |
leverancier van visaas |
| ab |
van, vanaf, door |
| ab |
vanaf het eerste begin, eigenlijk vanaf het eerste ei |
| ab adverso |
vanwege de tegenpartij |
| ab hac |
verward, in het wild praten |
| ab hoc |
van de hak op de tak |
| ab hoc die |
vanaf deze dag |
| ab hoc mense |
van deze maand af |
| ab hodierno |
vanaf heden |
| ab infantia |
vanaf zijn kinderjaren |
| ab instantia absolvere |
van het ten laste gelegde vrijspreken |
| ab inteltato |
door versterf, zonder uiterste wil |
| ab intestation |
bij versterf (erfopvolging zonder testament) |
| ab intestato |
bij versterf (erfopvolging zonder testament), bij gebrek aan testament |
| ab intestato erven |
erven omwille van de wet |
| ab obstetrice baptisatus est |
is gedoopt door de vroedvrouw |
| ab omni tempore |
van alle tijd, van oudsher |
| ab opus ius habentis |
ten behoeve van de rechthebbende |
| ab ovo |
zie ab |
| ababijs |
van zijn stuk gebracht |
| abactus |
roof |
| abalieneren |
vervreemden, overgeven |
| abamita |
zuster van (bet)(over) groot -(moeder, vader) |
| abandoreren |
overgeven, verlaten |
| abassieren |
omslaan, naar beneden slaan |
| abatement |
toneelvoorstelling |
| abatia |
zie abbatissa |
| abatissa |
abdis, overste nonnenklooster |
| abattage |
het houwen, het ontginnen van erts |
| abattial |
van een abdij |
| abattoir |
slachthuis |
| abavia |
betovergrootmoeder, voormoeder |
| abavunculus |
broer van (bet)(over)grootmoeder |
| abavus |
betovergrootvader, voorvader |
| abba(s)(-tis) |
abt, van de abt |
| abbatiael cachet |
ambtszegel |
| abbatissa |
abdis, overste nonnenklooster |
| abbatteur |
houthakker |
| abbaye |
abdij, klooster |
| abbe |
domme vrouw |
| abbé |
aanspreektitel geestelijke, abt, eerwaarde priester, geestelijke |
| abbedesse |
zie abbesse |
| abbedie |
de waardigheid van abt |
| abbesse |
abdis |
| abbet |
abt |
| abboucheren |
toespreken, iemand spreken |
| abbreviatie |
afkorting |
| abbreviature |
verkorten |
| abbrevieren |
samenvatten, afkorten, verkort schrijven |
| abcisez |
een kind gesneden uit zijn moeders lichaam |
| abcudia |
Abcoude |
| abdecker |
vilder, sloper |
| abderiet |
onnozele hals, domoor |
| abdicatio, |
afstand doen, neerleggen van een functie |
| abdicationis |
zie abdicatio |
| abdiceeren |
ontzeggen |
| abdis |
bestuurster van een (nonnen)klooster |
| abedie |
abdij |
| abeel |
dennenboom, witte populier |
| abel |
bekwaam |
| abelspel |
toneelstuk over hoofse liefde, (abel = mooi, fraai) |
| abenarius faber |
ketelmaker |
| abenarius faber |
ketelsmid, ketelmaker, ook blikslager |
| abend des jahres |
laatste dag van het jaar |
| abergoel |
harnas |
| aberreeren |
afdwalen, verdolen |
| abhorrre(e)ren |
ontzien, vrezen, afschrikken, tegenzin in hebben |
| abiectarius |
meubelmaker |
| abii |
vertrekken, heengaan, sterven |
| abiit |
is vertrokken, gestorven, gesteldheid, toestand |
| abijt |
kleed gedragen door een ordebroeder, kerkgewaad |
| abime |
middenvak op een wapenschild |
| abire |
vertrekken, heengaan, sterven |
| abirunt |
zij zijn vertrokken |
| abis |
hellevuur |
| abitum |
zie abii |
| abject |
verachtelijk, laag |
| abjudicatie |
gerechtelijke ontzegging |
| abjudiceren |
gerechtelijk ontzeggen |
| abjuratie |
afzwering |
| abjureeren |
geloof afzweren, afzweren |
| abjurer |
geloof afzweren |
| ablactation |
spenen, afwennen van de borst |
| ablata |
gestolen goederen |
| ablution |
(rituele) wassing |
| ablutus |
gezuiverd, gewassen (door doopsel) |
| abmatertera |
zuster van betovergrootmoeder |
| abnepos |
kleinzoon van kleinkind |
| abnepotes |
nakomelingen |
| abnepotis |
zie abnepos |
| abneptis |
kleindochter van kleinkind |
| abnurdus |
vrouw van de achterkleinzoon |
| aboet |
onderpand |
| aboleren |
afschaffen, te niet doen, kwijtschelden, opheffen, intrekken |
| abolitie |
kwijtschelding van straf door de vorst. ook brieven waar bij een zekere misdaad die door onwetendheid of onnozelheid zijn begaan worden kwijtgescholden |
| abominatie |
gruwel, afschrik |
| abomination |
afgrijselijke daad |
| abomineeren |
verfoeien, afschrik hebben |
| aborderen |
aanranden, aanklampen, aanspreken |
| abornementer |
afpalen, afbakenen, uitbakenen, afbakening, jalonneren |
| aborneur |
afpaler, landmeter |
| aborscap |
familie |
| abortif |
een dracht die dood ter wereld komt, miskraam veroorzakend |
| abortivus |
te vroeg geboren, miskraam |
| abortus |
zie abortivus |
| abot |
abt |
| about |
paal, grens
ook; onderpand |
| abpatruus |
broer van betovergrootvader |
| abra |
dienstmeid, meid |
| abreiscap |
koppelarij |
| abreptum |
zie abripere |
| abreptus |
weggenomen |
| abreptus morte |
weggenomen door de dood |
| abrevieren |
samenvatten, afkorten |
| abreye |
koppelaarster |
| abri |
afdak, wachthuisje, schuilhok |
| abripere |
wegnemen, wegrukken |
| abripui |
zie abripere |
| abrogatie |
intrekking, afschaffing, opheffing der wet |
| abrogatio |
zie abrogatie |
| abrogeeren |
afschaffen, te niet doen, breken |
| abruptio |
echtscheiding |
| absconse |
dievenlantaarn |
| abselveren |
de absolutie geven |
| absens |
zie absentis |
| absente |
afwezigheid, afwezig |
| absente corpore |
zie absente corpus |
| absente corpus |
kerkdienst zonder aanwezigheid van lijk |
| absente secretario |
bij afwezigheid van de secretaris |
| absente........ |
in afwezigheid van ........... |
| absenteeren |
achterblijven, zich afwezig houden |
| absenteren |
ontvreemden, verduisteren |
| absentia |
afwezigheid |
| absentibus ........... |
in afwezigheid van ......... |
| absentis |
afwezig |
| absilvi |
zie absolvere |
| absolucie winnen |
vergiffenis verwerven van de geestelijke |
| absolut |
onbepaald, plat uit, ronduit |
| absoluta et extrema unctione munitus |
voorzien van absolutie en laatste oliesel |
| absolutie |
afdoening, ontslagen van iets, geheel en al |
| absolutinis |
zie absolutio |
| absolutio |
absolutie, vrijspraak, ontslag van rechts -vervolging |
| absolution |
ontslag van rechtsvervolging |
| absolutum |
zie absolvere |
| absolutus |
vrijgesproken, onvoorwaardelijk |
| absolveeren |
vrijstellen van straf of vervolging, vrijspreken, van aansprakelijkheid ontheffen, volvoeren, voltrekken, vrijkennen, afdoen, ontslaan |
| absolvere |
vrijspreken |
| absoudre, |
van rechtsvervolging ontslaan |
| absque |
zonder |
| absque dubio |
zonder twijfel |
| absteckeisen |
richtstaaf om de rooilijn af te zetten |
| abstecklinie |
richtlijn |
| absteckphahl |
piketpaal, jalon |
| abstentum |
zie abstinere |
| absterix |
vroedvrouw |
| abstertricis |
vroedvrouw |
| abstineeren |
onthouden, spenen (zich onthouden van) |
| abstinentie |
onthouding |
| abstinere |
zich onthouden, niet aanvaarden, weigeren, afhouden |
| abstinui |
zie abstinere |
| abstract |
afgetrokken, afgezonderd |
| abstraheren |
aftrekken, ontrekken |
| absurd |
ongerijmd, kwalijk, ten propooste gebracht (ter zaken gebracht) |
| abt |
bestuurder van een (pater)klooster |
| abteyker |
apotheker |
| abuis |
misslag, verzinsel |
| abundament |
vrijbrief, vergunning tot…. |
| abundant |
overvloedig |
| abundantie |
overvloed |
| abundeeren |
overvloedig zijn |
| abuseeren, |
misleiden, verzinnen, vergrijpen, vergissen, bedriegen |
| abuser |
misbruiken, verkrachten |
| abusief |
zie absivelyk |
| abusive |
zie abusivus |
| abusivelyk |
door misbruik, tegen het gebruik |
| abusivus |
ten onrechte |
| abuteren |
misbruiken |
| abuus |
een misbruik |
| ac |
en |
| ac quaetus conjugalis |
gemeenschappelijk verworven door de echtgenoten |
| ac. |
afk. anno curante, in het betreffende jaar |
| ac(k)et |
list |
| acae |
afk. à cause, door, wegens, vanwege, om |
| acajou |
mahonieboom |
| acatholicus |
niet - katholiek |
| acatoen |
lastpaard |
| acc. |
afk. acatholicus, niet katholiek |
| acc. |
afk. accessit, aanhangsel |
| acc. |
afk. accusations, aanklachten, beschuldigingen |
| accarijn |
trommelaar |
| acce’ orium |
meehelpende, bijkomende |
| accensus |
accijns |
| acceptatie |
aanneming, toestemming, aanvaarding |
| accepteeren |
tot zijn voordeel nemen, aanvaarden |
| accepteren |
tot zijn voordeel nemen, aanvaarden, aannemen |
| accepteur |
aanvaarder |
| accepteur |
acceptant |
| acceptilacie |
manier van een contract en de voorwaarden. |
| acceptilatie |
een manier van ontslag, mondelinge kwijtschelding, kwijtschelding als gift |
| acceptis necessititatis… |
zie accepto necessititatis… |
| accepto necessititatis… |
na het ontvangen van de nooddoop (door de vroedvrouw) |
| acceptum |
zie accipere |
| acceptus |
ontvangen hebben |
| acces |
toegang |
| accessoir |
een zaak die uit een andere zaak voort komt, toevallig, bijkomende |
| accident |
een geval, toeval, voorval |
| accidentael |
een gebeurtenis, toevallig |
| accidentalia |
niet vaste predikant inkomen, verbonden aan ambtsverrichtingen zoals doop, huwelijken |
| accijns |
belasting op verbruiksgoederen, tol, impost |
| accijnsbediende |
klerk, bediende op een belastingkantoor |
| accijnsbewaarder |
belastingontvanger |
| accijnshuyss |
plaats waar de belasting moet worden betaald |
| accijnzenaar |
pachter van de accijnsopbrengst |
| accipere, |
ontvangen, accepteren |
| accipi, |
zie accipere |
| accisis |
zie accisor |
| accisor(is) |
inner van accijns (belasting) |
| accola |
iemand die zich ergens vestigt |
| accolyt |
acoliet, misdienaar, koorknaap |
| accommodabel |
behulpzaam, geriefelijk |
| accommodacie |
toevoeging, aanpassing, schikking |
| accommoderen |
beschikken |
| accommodiren |
tussenkomst |
| accomodabel |
behulpzaam, gerieflijk |
| accomodatie |
behulpzaamheid, genot, genoegen, winst, gerief |
| accomoderen, |
profijtelijk, of behulpzaam zijn, voegen, schikken, |
| accompagneren |
vergezelschappen ( vergezellen ? ) |
| accontreeren |
toestellen, verfraaien |
| accontrement |
toerustingen, gereedmaken, uitrusten |
| accoord |
overeenkomst, verdrag |
| accordeeren |
overeenkomende |
| accorderen |
overeenstemmen |
| accordeur |
orgelstemmer |
| accordich |
overeenkomst, het eens zijn |
| accotoen |
wambuis, overhemd |
| accouchée |
kraamvrouw |
| accouchemont |
moeilijke geboorte |
| accoucher |
een kind baren, bevallen |
| accoucheur |
vroedmeester, vroedvrouw |
| accoucheuse, |
verloskundige |
| accrementum |
aanwas |
| accresceren |
aangroeien, toenemen, aanwassen |
| accumuleren |
ophopen, vergaderen |
| accuraat |
bondig, nauwkeurig, welgeschikt |
| accusare |
beschuldigen |
| accusatie |
aanklacht, beschuldiging |
| accusé |
aangeklaagde, verdachte, beschuldigde |
| accusée |
zie accusé |
| accuseren |
aanklagen, beschuldigen, betijen, aantijgen, |
| accys |
tol |
| accysenaar |
tollenaar, hoofdgaarder |
| accyze |
tol, belasting |
| accyzehuys |
zie accijnshuyss |
| ache |
selderie |
| acheel |
zie achel |
| achel |
graanmaat,
1 achel = 1/8 zak en 1/8 hl. |
| achendeel |
het 1/8 e deel, ook een landmaat |
| achetendeel |
zie achel |
| acheteur |
inkoper, inkoopster, koper |
| acheteuse |
zie acheteur |
| acht |
wettig, rechtmatig |
| acht, |
zie achten, |
| achtbrief |
brief waarin iemand in de ban wordt gedaan, opgelegde straf was vaak vogelvrijverklaring en verbeurdverklaring van zijn bezit. |
| achte |
opletten, er zorg voor dragen |
| achtelinc |
achtste deel van een maat |
| achteloos |
eerloos |
| achteman |
lid van het openbare bestuurscollege |
| achten |
zich beraden over ….., |
| achtende |
achtste |
| achtendeel |
het één achtste deel |
| achtendhalf |
zeven en een half |
| achter |
schade, nadeel, ook schatter taxateur |
| achter |
landmaat |
| achter |
achter iemands rug, buiten zijn weten |
| achter (tag) |
de zelfde dag over een week |
| achterbaecs |
achter iemands rug, buiten zijn weten |
| achterboeren |
achterneef, achternicht |
| achterboren |
achterbaren, achterneef |
| achterclappen |
belasteren, kwaadspreken |
| achtercleppierse |
kwaadspreekster |
| achterclocke |
avondklok |
| achterdaet |
een daad om een eerdere daad te herstellen |
| achterdeel |
nadeel, voordeel en achterdeel, schade
ook; inhoudsmaat voor graan = ca 20,3 ltr. |
| achterdeken |
plaatsvervangend deken |
| achterdijc, |
binnendijk |
| achterdijcsloot |
achterwering, sloot achter de binnendijk |
| achtererve |
het achter een huis gelegen erf |
| achtergelaten |
nagelaten |
| achtergereide |
staartriem van een paardentuig |
| achterghereyde |
zie achtergereide |
| achterhalen (enen) |
iemand in rechte van schuld overtuigen |
| achterhofstede |
meestal een achteraf gelegen hofstede |
| achterhouwelijck |
tweede huwelijk |
| achterhuus |
zie achterhuys |
| achterhuys |
achterhuis |
| achterkintmaecht |
bloedverwant in de derde graad vanaf de gemeenschappelijke stamvader |
| achterlatenisse |
verzuim, omissie |
| achterleen |
leen ontvangen van iemand die zelf leenman is over dat gebied |
| achterleenman |
bezitter van een achterleen |
| achterling |
inhoudsmaat voor graan = ca 6,5 ltr. |
| achtermeid |
meid werkend op een boerderij (op het land) |
| achtermoder |
moeder in een gesticht |
| achterrechter |
rechter in plattelandsgebied |
| achterrechtsweer |
achterneef |
| achterrichtampt |
ambt van rechter in een plattelandsgebied met daarin een plaats dat een rechtsgebied vormde |
| achterschriven |
bijschrijven |
| achterstade |
achterstallige schuld, achterstand |
| achterstede |
zie achterstade, |
| achtersteek(st)er |
naaister die de achterzijde van de zeilen naaide |
achtersusterskint
|
een maag (bloedverwant) van de derden graad, die in de derden graad staat, gerekend vanaf de gemeenschappelijke stamhouder |
| achtervelilich |
een rechtszaak verliezen |
| achtervolgen |
nakomen, naleven, navolgen (van een wet, overeenkomst) |
| achterwaarster |
baker, |
| achterwaereghe |
zie achterwaersterige |
| achterwaerghe |
verloskundige |
| achterwaersterige |
kraamvrouw, baker |
| achterwaker |
nachtwaker tot 12 uur 's nachts |
| achterwater |
water van een watermolen stroomopwaarts |
| achterwesen |
achterstallige vordering |
| achtgeevende op |
rekening houden met |
| achtzehter (tag) |
de achttiende dag (13 januari) na de geboorte van jezus |
| acicularius |
naaldenmaker |
| aciies |
een toegang |
| ackerlant(s) |
akkerland |
| ackerloon |
vergoeding voor zaaisel, opbrengst van gewas op een akker |
| ackerman |
landbouwer, boer |
| ackersieck |
melaats, leproos |
| acoleren |
omhelzen |
| acoliet |
misdienaar |
| acolyte |
zie acoliet |
| acouter |
spion, verspieder |
| acqueste |
verkrijging, aanwinning |
| acquiesceeren |
zich te vreden houden, berusten, toestaan |
| acquiësceren |
zie acquiesceeren |
| acquirere |
zie acquisitum |
| acquisiteur |
bekomer |
| acquisitie |
bekomingen |
| acquisitio haereditatis |
bekoming van de erfenissen |
| acquisitum |
verwerven, verkrijgen, in zijn bezit krijgen, bekomen |
| acquisivi, |
zie acquisitum |
| acquite |
kwijtschelding, kwitantie |
| acquiteeren |
kwijtschelden |
| acquittement |
vrijspraak |
| acquitter |
vrijspreken |
| acrobaat |
zie acrobate |
| acrobate |
kunstenmaker |
| acrostichon |
naamdicht waarvan de beginletters van bepaalde regels een naam noemen |
| act. |
afk. acturarius, snelschrijver, rentmeester, secretaris |
| acta |
handelingen, akte, acte |
| acta classis extraordinariae |
de handelingen van een buitengewone classis. (classicale vergadering) |
| acta classis ordinariae |
de handelingen van een gewone classis (classicale vergadering) |
| acta classis revisoriae |
de handelingen van een classicale vergadering, belegd voor het onvoorzien of controleren van de acta van (een) vorige vergadering (en) |
| acta deputorum classis |
de handelingen van de deputaten of afgevaardigden van de classis |
| acta in forma (bij) |
met een akte in de vereiste vorm |
| acta synodiprovincialis |
de handelingen van de provinciale synode |
| actania |
Terschelling |
| acte |
een gedaan werk,
een vonnis; een schriftuur, waar in verhaald word wat de partijen, het zij in rechten, of daar buiten hebben gedaan, of verhandeld
ook; blijk, bescheid, kennis, daad, doening, handeling, bedrijf |
| acte |
verslag, handeling |
| acte de contrition |
oefening van berouw (r.k.) |
| acte de décès |
overlijdensakte |
| acte de naissance |
geboorteakte |
| acte libelle |
akte die bevat de eis van de aanlegger |
| acte personeel |
opspraak op enige persoon tot enige daad |
| acte reëel |
aanspraak op enig goed |
| acte van momberstelling |
akte waarin vermeld de aanstelling van de voogd(en) |
| acte van uitwijsinge |
akte van overhandiging nopens de goederen |
| acteur |
zie actor |
| actie |
het recht welk men ergens toe heeft,
opspraak, aanspraak, aanspraak in rechte recht om te vervolgen dat iemand toebehoord |
| actie vercrijgen |
opvolgen als eigenaar of rechthebbende |
| actiehouder |
aandeelhouder |
| actien |
inschulden, gerechtigheden |
| actiën |
vorderingen, recht tot het instellen van een vordering |
| actien ende gerechtigheden |
akten en recht op hebbende …. |
| actif |
vernuftig, geestig, werkelijk |
| actijf |
zie actif |
| actio in personam |
aandeel, aanspraak op enig persoon |
| actio in rem |
opspraak (aanspraak ? ) op een zaak |
| actionarius |
winkelier, handelaar, koopman, venter |
| actis bannis |
na de (af)roepen, na de huwelijksafkondigingen |
| active |
bedrijvig |
| actoor |
zie actor |
| actor |
aanklager, aanlegger (beschuldiger) |
| actoris, |
zie actor |
| actuarius |
schrijver, secretaris, overheidsklerk, beheerder van de overheidsgelden |
| actueel |
dadelijk, bezig, doende, oefenend |
| actum |
geschied, opgemaakt, gepasseerd te .....op datum, handelen, drijven, gedaan |
| actum |
zie agere |
| actum approbationis |
akte van goedkeuring |
| actum consentionis |
akte van toestemming |
| actum et subsignatum |
getekend na behandeling |
| actum in communi forma |
akte in gewone vorm |
| actum in forma |
formeel geschrift |
| actum in judicio |
gedaan in het gerecht |
| actum in judicio ordinario |
gedaan in het gewone gerecht |
| actum ut supra |
akte als boven, zelfde datum |
| actum utsupra |
gedaan als boven omschreven, verzocht |
| actus requisitis |
van deze akte |
| acuciator |
slijper |
| acufex |
naaldenmaker |
| acuficus |
zie acufex |
| acuminator |
slijper |
| acupictor |
zijden naaister, ook; zijde wever |
| acut |
scherp, scherpzinnig, diep doordenkend |
| acute, |
zie acut |
| acyuit |
betaling |
| ad |
aan, bij, naar, tot, volgens, ten bedrage van |
| ad actum divisionis |
tot de boedelscheiding, tot en met de boedelscheiding |
| ad aeternitatem transiit (obiit) |
ging naar de eeuwigheid (overleden) |
| ad domum |
aan huis |
| ad exhibendum |
om iets te voorschijn te brengen |
| ad finem litis |
tot aan het einde van het proces |
| ad hoc |
voor deze zaak, b.v. direct beslissen |
| ad hunc actum requisitis |
gevraagd voor het opmaken van deze akte |
| ad libitum |
naar eigen goeddunken |
| ad matrimonium inscripti |
ingeschreven voor het huwelijk |
| ad mon |
afk. ad monitum, aanwijzing, vermaningen, berispen |
| ad pactum |
bij het verdrag |
| ad patres |
overlijden, naar de (voor)vaderen gaan |
| ad perpetuam memoriam |
ter eeuwige nagedachtenis, ook; op de eerstvolgende rechtsdag |
| ad primam |
eerste rechtsdag |
| ad primam |
tegen den eerste (gemachtigde) |
| ad solemnizationem hujus |
gevraagd voor het opmaken |
| ad te levavi |
1e advent, begin van het kerkelijk jaar |
| ad tempus |
tijdelijk |
| ad usem |
volgens gebruik |
| ad valo rem |
naar de waarde |
| ad valorem |
berekend naar de waarde |
| ad verbum |
woordelijk |
| ad vitam |
gedurende het hele leven |
| ad vota secunda |
tot de tweede belofte |
| ad-lites |
voor een proces |
| adamant |
diamant |
| adamita |
zuster van betovergrootvader |
| adamstag |
Aswoensdag |
| adat |
afk. advocat, advocaat |
| adavunculus |
broer van betovergrootvader |
| adcat |
afk. advocat, advocaat |
| adcensus |
accijns |
| add-on |
afk. addition, toewijzen |
| addeeren |
toedoen, bijvoegen, aanlappen, optellen |
| addefinitivam usque |
tot aan het eindvonnis |
| adderen |
toevoegen, optellen |
| addiceeren |
toezeggen, toestaan |
| addidi |
zie adderen |
| addietie |
toezegging |
| additie |
toedoen |
additien
|
toedoening ?, vergadering, optelling;
ook, een schriftuur als genoemd, dienende tot weerlegging van partijen, schriftelijke ingebrachte middelen |
| additum |
zie adderen |
| addres |
Aanzijzing ? |
| addresserenen |
beschikken, toezenden, aanwijzende |
| adel |
alle edelen samen, groep personen met eigen voorrechten en veelal grondbezit |
| adelborst |
jongeman van adel, jonker, cadet |
| adelkent |
kind uit een wettig huwelijk |
| adelkint |
zie adelkend |
| adeloscens |
jongeman |
| adeloscentis |
zie adeloscens |
| adelsuster |
zuster uit een wettig huwelijk |
| ademptie |
ontneming |
| adeo |
zo zeer |
| adept |
goudmaker, alchemist |
| adequatie |
evenmatiging |
| adequeren |
evenmatige, evenredig in de juiste verhouding staan |
| ader |
aar, korenaar |
| aderdach |
dag waarop men mag aderlaten |
| aderen |
aderlaten |
| aderlater, ster |
bloedafnemer, -ster, chirurgijn |
| aderscro |
doek om wond te verbinden na aderlaten |
| aderslach |
aderlating |
| adherent |
aanhanger, volgelingen, aanhangend |
| adherenten |
aanhangelingen, volgelingen |
| adhereren |
aanhangen |
| adheritance |
iemand voor recht in een erve te zetten. |
| adhiberen |
behouden, voortbrengen, aanwenden, bijbrengen |
| adhiberen |
bijhouden, voortbrengen, aanwenden, bijbrengen |
| adhibitie |
toebrengen, bijbrengen |
| adhortatie |
aanmaning. aanporring, aanneming |
| adhorteren |
aanporren, aanmanen |
| adi |
heden, vandaag, van de dag |
| adiëren |
aanvaarden, aannemen, onderwinden (op zich nemen), een erfenis aanvaarden, beheren, aanslaan |
| adieu |
vaarwel |
| adimeeren |
benemen |
| adimpleren |
vervullen |
| adiodicatio |
door rechter toewijzen van eigendom, toewijzen, toewijzing, in bezit stellen |
| adiodicationis |
zie adiodicatio |
| adioincten |
personen die rechtvaardig zijn |
| adiousteren |
toedoen, toevoegen |
| aditio hereditatis |
aanheeringe ?, aanvaarding, of ondernemen van erfenis |
| adiudicare |
zie adjudicatie |
| adiunctus |
bezitter, bekleder van een ambt |
| adiusticatio |
zie adiodicatio |
| adiusticiare |
zie adiudicare |
| adiusticiatio |
recht van bezit |
| adiutorium |
hulp |
| adiutum |
zie adiuvare |
| adiuvare |
helpen |
| adiuvi |
zie adiuvare |
| adjectie |
toewerpen, bijweren ? |
| adjectie |
toewerping, bijwerping (toevoegen?) |
| adjiciëren |
toewerpen |
| adjoinct-maire |
toegevoegd burgemeester, ook plaatsvervangend burgemeester |
| adjoint, adjointe |
wethouder, schepen |
| adjourne(e)ren |
dagvaarden |
| adjt |
afk. adjudant, adjudant(-onderofficier) |
| adjud-on |
afk. adjudication, toewijzen |
| adjudant |
onderofficier |
| adjudceeren |
toewijzen, aanwijzen |
| adjudicatie |
toewijzing, bij openbare verkoop van een roerend of onroerend goed, aanbesteding, besteding, toekenning, aanwijzing |
| Adjunct-maire |
gemeente secretaris tijdens Franse overheersing 1792-2010 |
| adjuncten |
bijgevoegde personen |
| adjungeren |
bijvoegen |
| adjuste(e)ren |
gelijk maken, vereffenen, afpassen, afbetalen, afrekenen |
| adjuveren |
helpen |
| adjuvereren |
helpen |
| adlb |
afk. adelborst |
| admatertera |
zuster van betovergrootmoeder |
| admerum usem |
voor zuiver gebruik |
| adminiculator |
armenverzorger, aalmoezenier |
| adminiculen |
hulpmiddelen |
| administrare |
zie administratrice |
| administrateur |
bewindhebber |
| administratis sacramentis |
na het toedienen van de sacramenten |
| administratrice |
beheren, uitoefenen, toedienen, besturen, bestuursambtenaar |
| administratus |
bediend |
| administreren |
bedienen, uitvoeren |
| admirabel |
wonderlijk |
| admiratie |
verwondering |
| admireren |
verwonderen |
| admisi(e) |
zie admittere |
| admissum |
zie admittere |
| admittere(n) |
toelaten, toegeven, vergunnen |
| admodum |
zeer |
| admodum reverendus |
zeer eerwaarde |
| admone(e)ren |
vermanen, aanmanen |
| admonester |
streng vermanen, ernstig terechtwijzen |
| admonitie |
aanmaning, vermaning |
| admove(e)ren |
aanvoeren, aanbrengen |
| adnepos |
kleinzoon van (achter)kleinkind |
| adnepotis |
zie adnepos |
| adneptis,-is |
kleindochter van kleinkind |
| adneptisis |
zie adneptis |
| adolescens |
jong man ongehuwde man |
| adolescentia |
jeugdige |
| adolescentis |
ongehuwde jonge dochter |
| adolescentula |
jong meisje |
| adolescentulo |
jonge jongen |
| adonis |
zeer (mooie) schoon, behaagziek jongeling |
| adopteren |
een vreemde voor zijn kind houden |
| adoptie |
aanneming tot kinderen |
| adoptif |
aan te nemen en te verzorgen als zijn eigen kind |
| adoptivus |
door adoptie bekomen |
| adorate dominium |
de 3e zondag na epiphanias (6 januari) |
| adore(e)ren |
aanbidden |
| adorneren |
versieren, opschikken, optooien |
| adoubement |
ridderslag |
| adpatruus |
broer van betovergrootvader |
| adpendere |
toebehoren |
| adpt |
afk. enfant adopté, geadopteerd kind |
| adres |
adres, aanwijzing |
| adresseren aen (hen te) |
(zich) te richten tot |
| adscriberen |
toeschrijven, toe eigenen |
| adscriptie |
toeschrijving, bijschrijving |
| adscriptus glæbæ |
een bij de grond gerekende, grondhorige, lijfeigene |
| adsercriptie |
toeschrijving, beschrijving |
| adseribeeren |
eigenen, toeschrijving |
| adsistent |
justitiehelper, helper schout, diender, soort veldwachter |
| adsistentie |
bescherming, assistentie |
| adsisteren |
identiteit bevestigen, aanwezig zijn bij |
| adstitit |
was aanwezig |
| adstringeren |
verbinden, dwingen, persen |
| adstructie |
vastmaking |
| adstrueren |
vast maken |
| adulatie |
pluimstrijkerijen, verafgoden, vleien |
| adule(e)ren |
pluimstrijken, vleien |
| adulta virgo |
volwassen jong meisje |
| adulter |
overspelig, echtbreker, echtbreekster, overspeler |
| adulterator |
echtbreker, echtbreekster |
| adulteratrix |
zie adulterator |
| adultère |
zie adulter |
| adultereren |
overspel bedrijven |
| adulterijn, - |
uit overspel ontstaan, bastaard |
| adultérin ou adultérin |
zie adulterijn |
| adulterinus |
kind van ongehuwde vader en moeder |
| adulterium |
echtbreuk, overspel |
| adultus |
(bijna) volwassen |
| adumbrare |
schetsen, tekenen |
| adumbrator |
schetser, tekenaar |
| aduneren |
verenigen, verzamelen |
| advanceren |
vorderen |
| advans |
voordeel |
| advena |
vreemdeling |
| advenant |
overeenkomst, bij gevolg, bij gelijke |
| advent |
de tijd periode van 27 november tot 24 december, de laatste vier zondagen voor kerstmis |
| adventus spiritus sancti |
Pinksteren |
| advers |
tegenpartij |
| adversaris |
wederpartij |
| adverse |
tegenpartij |
| adverseren |
tegenstreven, tegenstaan |
| adverteren |
berichten, mededelen in ‘t openbaar, waarschuwen, verwittigen |
| advertissement |
waarschuwing, bekendmaking, ook; een beschrijving van de grond van de zaak inhoudend en die met rechtsgronden bevestigd |
| advertissement van regten |
een schriftuur waar in enige middelen en opmerkingen van rechten bijeen gebracht werden |
| advi(e)s |
een goeddunken, aanraadt, raadgeving |
| advise(e)ren |
beraden, bezinnen, verwittigen, kennis doen |
| advitivus |
bruidsschat, (gegeven door een ander dan de vader) |
| advocaat |
een rechtsvoorspraak, rechts-adviseur |
| advocaat-diaken |
zaakwaarnemer, beheerder of boekhoudend diaken |
| advocat |
zie advocatus |
| advocatus |
verdediger, advocaat, helper |
| advoceeren |
pleiten door advocaat |
| advoceren |
toeroepen, voorspreken, iemands woord doen |
| advoe |
pleitbezorger, voogd, gemachtigde |
| advoy |
toestemming |
| advoyeren |
toestemmen, bevestigen, van waarden houden, gestand doen |
| aeckervercken |
met eikels vetgemest varken |
| aeder |
opwellend water |
| aedes |
huis |
| aedificie |
gebouw, timmering |
| aedilis |
kerkmeester, hoofdman, |
| aedituus |
kerkwachter, koster, klokkenluider |
| aedium |
zie aedes |
| aefdochte |
goot, open riool |
| aeger |
ziek |
| aegidius |
zie gillis, gielis, jellis |
| aegrescere |
ziek worden |
| aegri |
zie aeger |
| aegritudine quadam |
door een of andere ziekte |
| aegritudinis |
zie aegritudo |
| aegritudo(-dinis) |
ziekte |
| aegror(oris) |
ziekte |
| aegroris |
zie aegror |
| aegrotare |
ziek zijn |
| aegrotavit |
was ziek |
| aegroto |
ziek zijn |
| aegroto per ... dies |
na een ziekte van ... dagen |
| aegrotus |
ziek |
| aegyptus |
zigeuner |
| aelgrond |
slijk, slikgrond |
| aelhuis |
vismarkt, huis waar de vis verkocht werd |
| aelmis |
aalmoes |
| aeloelt |
zeer oud |
| aelput |
gierput |
| aem, aam |
inhoudsmaat, 1 aem = 1/6 vat, ca 150 ltr. |
| aemcupe |
kuip met een inhoud van 1 aam |
| aemketel |
ketel met een inhoud van 1 aam |
| aemteut |
maat voor vloeibare stoffen |
| aen |
grootvader |
| aen enen rechten |
iemand ‘executeren’ door panding aan zijn goed |
| aen-ende bijsijn |
aanwezig zijn, bij zijn |
| aenbacht |
ambacht |
| aenbedwingen |
onderwerpen |
| aenbegin |
aanvang |
| aenbehorende |
er toe behoren, er aan verbonden |
| aenbeloop |
het verschuldigde bedrag van een geldsom |
| aenbestaeijen |
aanbesteden |
| aenbesterven |
door erfenis (dood) in eigendom krijgen |
| aenbestormen |
aanvallen van een leger, stad, dorp |
| aenbeye |
aambeien |
| aenbijten |
aanvallen |
| aenboort |
recht van vergadering |
| aenboortich |
toekomend door bloedverwantschap |
| aenbrengen van een hoffaert |
het uitschrijven en bekend maken van verplichte gang naar … (het gerechtshof) |
| aencaep |
voorwerp tot spot |
| aenclagen |
aanklagen |
| aencleef |
ondeelbaar deel, wat er ondeelbaar aan toebehoord |
| aencleet |
opperkleed. |
| aencnopen |
vastmaken aan iets anders |
| aendeel |
Het gedeelte waar iemand rechtop heeft of waar toe hij verplichtingen heeft |
| aendeelen |
toebedelen, erkennen |
| aendensmout |
eendenvet |
| aendonkeren |
donker worden, vallen van de avond |
| aenerven |
in het bezit stellen, nalaten, als erfenis ontvangen |
| aeneus |
koperen |
| aengaende |
vriendelijk tegen iemand |
| aenganc |
een goede of kwade ontmoeting met iets hebben (in het volksgeloof) |
| aengeboorte |
bloedverwantschap, geboorterecht, door geboorte verkregen rechten |
| aengebuurtich |
naburig |
| aengedinc |
aanspraak op iets hebben |
| aengelanden, |
aanliggende, belendende |
| aengelandet |
in het bezit hebben van land aan een dijk, water(ing) of een aangrenzend stuk land |
| aengelant |
eigenaar van aanliggende, belendende percelen |
| aengeval |
eigendomsoverdracht, recht van de leenheer op het genot van het leen tijdens de onmondigheid (minderjarigheid) van de leenopvolger |
| aengever |
ceremoniemeester |
| aengevoordert |
opgeëist |
| aengewendete |
aangewende, geprobeerde |
| aengriper |
rover, ondeugd |
| aenheffer |
die iets is aangevangen |
| aenhete |
overgrootvader |
| aenhiliken |
trouwen, een huwelijk aangaan |
| aenhoren |
in eigendom zijn, toebehoren tot |
| aenlanden |
aanslibben, aanwas van land door aanslibbing |
| aenlandinge |
aanslibben, aanwas van land door aanslibbing |
| aenlaten |
laten behouden wat hem was toevertrouwd |
| aenlegger |
geldschieter, hij die als eerste iets doet |
| aenleggers |
eisende partij in een proces, degene die het geding aanspant |
| aenliggen |
iemand opgedragen zijn. |
| aenlopen (enen) |
toekomen. |
| aenluken |
dichten van een deur |
| aenpachten |
iemand gerechtelijk in het bezit stellen van een (onder) pand |
| aenrechten (enen aen iet) |
iemand recht doen aan iets, hem daaraan eigenen. |
| aenrechtinge |
het gerechtelijk vonnis uitvoeren, Gerechtelijke ten tenuitvoerlegging, ook; aanhouden of inbeslagname |
| aenrekenen |
uitbetalen, in rekening brengen |
| aenroeren (aen iet) |
betreffen. |
| aenruchtich |
berucht |
| aenrueren (aen iet) |
zie aenroeren. |
| aensadt |
aanzet, begin |
| aenschatten |
bij executie toewijzen |
| aenschriven |
een ambtelijke brief aan iemand schrijven, schriftelijk gelasten |
| aensech |
beschuldiging |
| aenseggen (enen iet ) |
aantijgen, ten laste leggen. |
| aensetten |
een document van b.v. zegel voorzien |
| aensetter |
eiser, eiseres in een geding |
| aensetteresse |
zie aensetter |
| aenslach |
het vasthechten
ook: het punt, waar iets vastgehecht is |
| aenslaen |
in beslag nemen |
| aensoeck |
gerechtelijke aanmaning |
| aensoeken |
gerechtelijk iets van iemand te verkrijgen, hem sommeren |
| aensoeker |
die de vechtpartij begon, ook aanrander |
| aenspraecke |
zie aensprake |
| aensprake |
eis in rechte, aanklacht |
| aenspreken |
een eis in rechte doen tegen iemand, iemand iets ten laste leggen. klager |
| aenspreker |
eiser in een rechtszaak |
| aenstaen |
aanhangig blijven, uitgesteld worden |
| aenstaender |
aanstaande |
| aenstal |
aanlegplaats |
| aenstarken |
zie aensterken . |
| aensterken (enen iet) |
iemand iets ten laste leggen |
| aensterven (enen) |
door erfenis iemands eigendom worden. |
| aenstoot loyden |
aan slijtage onderhevig |
| aensweeren |
bij eed toe-eigenen, bv onder ede verklaren |
| aentale |
aanspraak in rechte, eis, beschuldigen |
| aentasten (enen) |
aangrijpen, gevangen nemen |
| aentastinge. |
gevangenneming. |
| aenticht |
beschuldiging. |
| aentiën (enen iet |
te laste leggen, aantijgen. |
| aenvaen |
in bezit nemen, aanvaarden, aannemen, beslaglegging op, aanhouden, aanvangen |
| aenval |
het goed, dat aan iemand staande huwelijk krachtens erfrecht ten deel valt |
| aenvallen |
bij erfenis ten deel vallen, bepaaldelijk aan een van de echtgenoten tijdens het huwelijk |
| aenvanc |
het in bezit nemen |
| aenveert |
aanvaard |
| aenvrouwe |
grootmoeder |
| aenwalt |
behartigen van een zaak voor een ander bij het gerecht |
| aenwedde |
Jaargeld, onderpand |
| aenweide |
het weiderecht |
| aenworpe |
een persoon, in een “gide” opgenomen zonder in de volle rechten en verplichtingen daarvan te delen |
| aenworpelinck |
door het gilde opgenomen zonder de normale rechten en verplichtingen |
| aeolus |
Griekse god van de wind |
| aequali gradu |
in gelijke graad (van bloed- of aanverwantschap) |
| aequalis,-is |
gelijk, van de zelfde leeftijd |
| æquihieren |
bevestigen |
| aequipagie |
uitrusting |
| aequiperen |
uitrusten, uitreiken |
| aequipollent |
gelijkmatig, even veel uitwerkend |
| aequiteyt |
billijkheid |
| aequivalent |
gelijkwaardig |
| aequivaleren |
gelijk gelden, evenwaardig zijn |
| aequivocatie |
woordspeling, gelijknamigheid, dubbelzinnigheid |
| aequum |
recht, billijk |
| aequus |
gelijk, rechtvaardig |
| aerarius |
rentmeester |
| aerarius faber |
kopersmid |
| aerarius veteramentarius |
ketelmaker |
| aeraut |
heraut |
| aerbeyer |
arbeider |
| aerchlisticheit |
bedrog |
| aerdsche |
Aartse |
| aerme |
arme, armen, behoeftigen |
| aernum |
Arnhem |
| aersatere |
geneesheer, chirurgijn |
| aersatere |
geneesheer, lijfarts |
| aert |
aarde |
| aertgat |
landweg, weg uitsluitend bestemd voor toegang tot het bouwland |
| aertlant |
bouwland |
| aertmate |
graanmaat, 1 aertmate = 3,677 decaliter |
| aertwinre |
landbouwer |
| aerweten |
erwten |
| aesluyden |
makers en verzorgers van het aas |
| aessak |
goochelaars tas |
| aessen |
dienst, diensttijd |
| aestas |
zomer |
| aestatis |
zie aestas |
| aestimare |
schatten |
| aestimeren |
waarderen, schatten, waardig achten |
| aestivus |
van de zomer |
| aestuare |
heet zijn |
| aet. |
afk. aetatis, in de leeftijd van...... |
| aetas |
leeftijd, in ouderdom van |
| aetatis (suæ) |
in (op) de leeftijd van...... |
| aetatis annorum |
in de leeftijd van......jaren |
| aetatis dierum |
in de leeftijd van......dagen |
| aetatis hebdomadarum |
in de leeftijd van......weken |
| aetatis horarum |
in de leeftijd van......uren |
| aetatis mensium |
in de leeftijd van......maanden |
| aetatis provectae |
op gevorderde leeftijd |
| aetatis septimanarum |
in de leeftijd van......weken |
| aeternitas |
eeuwigheid |
| aeternitatatis |
zie aeternitas |
| aeternus |
eeuwig |
| aetschare |
etenswaar |
| aeu de la reine |
reukwater, ook als eau de la reine |
| aevum |
leeftijd, tijd |
| aextermijn |
sterrenwichelaar |
| afbegeren |
vergen, vorderen |
| afbelenen |
in (onder)pand nemen bij een geldlening |
| afbernen |
afbranden |
| afberren |
afbranden |
| afbesegelen (iet) |
door een bezegelde akte afstand doen van een recht |
| afbeten |
van bv paard of wagen afstijgen |
| afbieden |
afroepen, afkondigen |
| afbliven |
wegblijven, niet verschijnen, niet plaats hebben |
| afboedelen |
iemand zijn rechthebbende deel uit de boedel uitkeren |
| afbrant |
verwoesting na brand |
| afbreker |
iemand met geweld of list iets afnemen |
| afbroecken |
een stukland afpalen, opmeten |
| afclaren |
het verliezen van het ingestelde hoger beroep |
| afcleppen |
onder klokgelui afkondigen |
| afcnopen |
afhandig maken, afnemen afsnijden |
| afcoemste |
zie afcomste |
| afcoepen (iet) |
aflossen |
| afcomelinc |
nakomeling |
| afcomer |
afstammeling |
| afcomste, |
afstamming |
| afcopen |
vrijkopen, door afkopen vrijstellen |
| afdagen |
dagvaarden ter zuivering of ontlasten van een met rente bezwaard goed |
| afdak |
soort schuur op wapenschild |
| afdanken |
eervol ontslaan |
| afdeelen |
ontkennen |
| afdekker |
vilder, slachter |
| afdelen |
kwijtschelden |
| afdiken |
door een dijk afsluiten |
| afdoden |
door doodslag ontnemen, vermoorden |
| afdoen (iet. |
betalen, voldoen. |
| afdoeningen |
soort rekenkamer |
| afdrager |
arbeider in een steenfabriek. Iemand die iets weglegt in een fabriek |
| afdrijf (doen) |
werkzaamheden verrichten buiten de stadsmuren of plaats b.v. zijn weilanden of akkers buiten de gemeente hebben |
| afdrupen |
stilletjes zich verwijderen |
| afeigenen |
bij gerechtelijk vonnis aan iemand iets ontnemen |
| afeischen |
rechten van iemand vorderen of hem opleggen |
| afetten |
afgrazen |
| aff te nemen |
over te nemen |
| affabele |
goed om aan te spreken |
| affairen |
handel, koopmanschap, bekommering |
| affameren |
verhongeren |
| affcleppen |
bij klokgelui iets afkondigen |
| affectatie |
najagen, naasting ?, gretigheid |
| affecteren |
behartigen, najagen, zeer begeren |
| affectie |
genegenheid, hartstocht, toe neiging begeerte |
| affectioneren |
toe neigen, beminnen |
| afferbott |
schuld(in)vordering |
| affere, |
brengen, aanvoeren, ik heb gebracht |
| affes |
afk. affaires, zaak, aangelegenheid, kwestie |
| affgaende |
aftredende |
| affirmacie |
iemand toezeggen achter de zaak te blijven staan |
| affirmatie |
rechtsgeldige verklaring, bekrachtigen, bevestiging, betuiging, bevestigen verzekeringen |
| affirmeren |
verzekeren, bevestigen, betuigen, verzekeren van |
| affkennen |
in rechte ontzeggen |
| affleggen |
betalen |
| afflictie |
kwelling, droefenis, hartzeer, lijden |
| affligeren |
neerslaan, kwellen |
| affluëren |
toevloeien, overvloeien |
| affluivigen |
overleden |
| affluxie |
toevloeiing |
| affront |
verkortingen, beledigen, hoon, eerroven |
| affronteren |
verkorten, beledigen, verongelijken, honen |
| affschouwe |
het schouwen, goedkeuren van iets dat gemaakt is |
| afftans |
slecht uitziende |
| afganck |
toegang naar een waterloop |
| afgegaen |
ontrouw worden, geweest |
| afgelden |
afkopen |
| afgeleggen |
meningsverschil bijleggen |
| afgrift. |
het afgraven. |
| afgrisen |
afschuw van hebben, afschuw |
| afgruwelijc |
afgrijselijk |
| afhanck |
zijbeuk van een kerkgebouw |
| afhendinge |
afpaling van een erf. |
| afhillen |
afhouwen, bv door de beul afhakken van een hand |
| afhouwer |
natuursteenbewerker |
| afkernige |
afkerige, die de goed weg heeft verlaten (godsdienstig) |
| afkerven |
afschrijven |
| afkleppen |
bij klokgelui afkondigen |
| aflaet |
uitsprong van een gebouw |
| aflaet |
kwijtschelding van een zonde door betalen van geldbedrag, |
| aflegger |
Die een lijk gereedmaakt voor het in de kist leggen, begrafenisondernemer |
| aflijvig worden (dezer wereld) |
overlijden |
| aflijvig, |
dood |
| afliviheyt |
sterven, overlijden |
| afluick |
afsluiting tussen koor en kruisbeuk in een kerk |
| afpelsen |
afranselen, afrossen |
| afrude |
citroenkruid |
| afsceiden |
laten varen, opgeven |
| afsceidinge |
afpaling van een erf. |
| afscheet |
grensscheiding |
| afscriven (iet) |
door het opmaken van een akte afstand doen van een recht |
| afsetene |
noemde men de bedrijver die zijn land in een andere gemeente bewerkte |
| afsighen |
schuin naar beneden lopen |
| afslaen |
weigeren |
| afslaen (iet) |
aftrekken, korten |
| afslag |
mindering (b.v. op de hoogte van een bijdrage) |
| afslager |
ambtenaar die een openbare verkoping leidt, veilingmeester |
| afsliten (enen iet). |
iemand bij vonnis het eigendom van iets ontzeggen
ook: iemand tot een geldboete veroordelen. |
| afsmijten |
om het leven brengen, vermoorden |
| afstamming |
filiatie |
| afsteekijzer |
richtstaaf om de rooilijn af te zetten |
| afsteeklijn |
richtlijn |
| afsteekpaal |
piketpaal, jalon |
| afstervinge |
overlijden |
| afstrijken |
afsnijden, afscheuren van een strook stof |
| afsturen |
wegsturen |
| afswoene |
schadeloosstelling |
| aft |
wettig, rechtmatig |
| aftendach |
wettige rechtsdag |
| aftenstoel |
de wettige rechterstoel |
| after |
achter |
| afterbaces |
zie achterbaecs |
| afterbliven |
wegblijven, niet verschijnen, niet plaats hebben |
| afterdijc |
zie achterdijck |
| aftererve |
achter het huis gelegen erf |
| aftergelaten |
nagelaten, achtergelaten |
| afterkamer |
achterkamer |
| afterlaeten |
nagelaten, achtergelaten |
| aftermontag |
dinsdag |
| aftersonntag |
maandag |
| afterstede |
achterstallige schuld |
| aftersusterskint |
zie achtersusterkint |
| afterwesen |
zie achterwesen |
| aftich |
wettig, rechtmatig |
| aftinitas |
aanverwantschap door huwelijk |
| aftrec |
verzoeking, verlokkingen |
| aftrecker |
die iemand geld aftroggelt |
| afverbernen |
verbranden |
| afverbot |
afkondiging |
| afverdienen |
van iemand te vorderen hebben voor bewezen diensten. |
| afvillen |
het vel verwijderen, |
| afvlien |
wegvluchten |
| afvluchtich |
voortvluchtig |
| afvreden |
omheinen |
| afwege |
ver van de weg af gelegen |
| afwegich |
afgelegen |
| afwinnelijck |
onteigenen, afnemen |
| afwinner |
door een rechtelijke uitspraak verkrijgen |
| afwinninge |
gerechtelijk in bezit nemen, door gerechtelijke uitspraak weer in zijn bezit krijgen van een goed |
| afzetter |
lettertekenaar die sierletters verfraaid |
| agaso |
ezeldrijver, stalknecht |
| agasonis |
zie agaso |
| âgé |
ouderdom, leeftijd, de jaren |
| âgé de ..... ans |
oud ........ jaar |
| agenda |
lijst van inkomen, uitgaande stukken meestal voorzien van een doorlopende nummering |
| agent |
die voor iemand, iets uit te voeren aangesteld is, hof afgezand, zaakvoerder |
| agent municipal |
beambte, ambtenaar |
| ager |
akker |
| ager gandavensis |
sas van gent |
| agere |
doen, handelen, handel drijven |
| ageren |
doen, verhandelen, in rechten handelen, dingtaal voeren |
| aget |
(zwarte) barnsteen |
| agger |
dijk, wal |
| aggeris |
zie ager |
| aggravatie |
verzwaringen |
| aggraveren |
bezwaren, overladen, verzwaren |
| aggreatie |
behagen, toestemming |
| aggrediëren |
aanvallen, aangaan, toetreden |
| aggreëren |
behagen, toestemmen |
| aggresseren |
aanvatten, aanvallen, invaren |
| aghste |
achtste |
| aghter |
achter |
| aghtinge |
aandacht besteden aan |
| agieren |
betogen, met woorden iets duidelijk maken |
| agil |
snel, behendig |
| agitator |
ezeldrijver, volksmenner, onruststoker |
| agittarius |
hand - of voetboogmaker |
| agnaat |
zie agnatus |
| agnaetinis |
zie agnaetio |
| agnaetio |
bloedverwantschap van vaderskant |
| agnat |
bloedverwant van vaderszijde |
| agnaten |
afstammelingen in mannelijke lijn |
| agnatus, |
naaste bloedverwant van vaderszijde, |
| agnetentag |
heilige Agnes (21 januari) |
| agnitio |
erkenning |
| agnitis |
zie agnitio |
| agnomen |
bijnaam |
| agnomiis |
zie agnomen |
| agnosce(e)ren |
erkennen |
| agnoscere |
(kind) erkennen |
| agnovi, |
zie agnoscere |
| agnus deo |
lam gods, beeltenis van een lam dat kruis vast houdt, paaslam |
| agoen |
de doodstrijd, sterfuur |
| agreeren |
consenteren |
| agressor |
aanvaller |
| agrestis |
boer |
| agri |
zie ager |
| agricola |
landbouwer, ook heiligendag voor de landbouw meestal 27 februari |
| agriculteur |
landbouwer, boer |
| agrippina romanorum |
Keulen |
| agrorum custos |
veldwachter |
| agtbaar |
achtbare |
| agtervolgt en nagekomen |
nakomen en uitgevoerd worden |
| agtschleifer |
barnsteenslijper |
| ai.el. |
afk. anni elapsi, is weg gegaan / overleed in het jaar |
| Aide-chirurgijn |
assistent van de chirurgijn |
| aïeul |
grootvader |
| aïeule |
grootmoeder |
| aïeux |
voorouders |
| aiguillier |
naaldenmaker |
| aiguiseur |
slijper |
| aijsementsghelt |
presentiegeld |
| aîné(e) |
eerstgeboren (e), oudste |
| airber |
arbeider |
| aischtag |
as -woensdag |
| aitentag |
feestdag van agathe (5 februari) |
| aker |
koperen, ijzeren of blikken emmertje bij de waterput of regenton, zinken wateremmer |
| akker |
bouwland, ook, lengtemaat, 1 akker = 7m1
ook; oppervlaktemaat 1 akker = 0,05 ha |
| akkerman |
boer, landbouwer |
| akkermeter |
landmeter |
| akkervrouw |
boerin |
| aks |
strijdbijl |
| akte |
een opgemaakt geschrift dat rechtsgeldig is |
| akte van weeserije |
aanstelling van voogden voor minderjarigen |
| al of som |
geheel of ten delen |
| alb. |
afk. albus, wit |
| alb. |
afk.albus, ook albs.wit, bleek |
| alba hebdomada |
witte week, de week na Pasen |
| albator |
bleker (van beroep) |
| albatricis |
zie albatrix |
| albatrix |
bleekster (van beroep) |
| albertijn |
betaalmiddel, gouden munt genoemd naar Albert, aartshertog van Oostenrijk, in Nederland betaalmiddel van 1598 tot 1611 |
| albertus |
gouden munt,
ook albertijn genoemd |
| albertus rixdaelder |
zie albertijn |
| albicerdo |
zeembereider, zeemtouwer |
| albis (sepultus) |
in het wit (begraven) |
| albs. |
afk.albus, ook albs.wit, bleek |
| album amicorum |
vriendenboek |
| album studiosorum |
naamlijst van medestudenten aan een bepaalde universiteit, jaargenoten |
| alcmaria(e) |
Alkmaar |
| alde vader |
grootvader |
| aldenardum |
Oudenaarde |
| aldenmoder |
grootmoeder |
| aldentalven |
van ouderdomswegen |
| aldenvalckenberch |
oud – Valkenburg |
| alderman |
oudste |
| ale |
soort moutbier, licht (zoet) bier met weinig hop gebrouwen |
| aleman |
platbodem voor het vervoer bier (ale) |
| alfvastene |
halfvasten (donderdag in de derde vasten week) |
| alias .... |
alias....., ook bekend als ....... , bijgenaamd, oftewel |
| alibi |
elders |
| alicarius |
brouwer |
| aliënabel |
wandelbaar ?, dat vervreemd kan worden |
| aliënatie |
vervreemding |
| aliëne(e)ren |
vervreemden |
| alienigenus |
buitenlander, in den vreemde geboren |
| alienus |
vreemd |
| alii |
sommigen, anderen |
| aliisque per multis |
en anderen krachtens velen |
| alimentatie |
opvoeding, levensonderhoud |
| alimente(e)ren |
voeden, de kost geven |
| alinck |
geheel, gans |
| aling |
geheel, volkomen |
| alio morbo |
aan een andere ziekte |
| aliquis (vr. aliqua) aliquid |
een of ander, iemand, iets |
| aliquot |
enige, een aantal |
| aliunde |
van elders |
| alius |
ander |
| allato nullo impedimento |
zonder dat er een beletsel was aangevoerd |
| allatum |
brengen, aanvoeren |
| allatus |
aangebracht |
| alleberdier |
hellebaardier |
| alleensluydende |
eensluidend, gelijkluidende |
| allegare |
aanwijzen, afvaardigen |
| allegatie |
aanwijzing, aangebrachte |
| allege(e)ren |
voortbrengen, of in rechten bijbrengen, aanwijzen |
| allegeren |
in rechte beweren, als bewijs in een proces aanvoeren |
| allegieren |
aanbrengen |
| alleluia clausum |
9e zondag voor Pasen |
| allenesalich |
moederziel alleen |
| aller heiligen |
aller heiligen, katholieke gedenkdag (1 november), in de Griekse kerk de 1e zondag na Pinksteren |
| aller mannen fastnag |
alle mannen Vastenavond ?, 6e zondag voor Pasen |
| aller zielen |
aller zielen, katholieke gedenkdag ( 2 november), of op zondag 3 november |
| aller zwölfboten tag |
dag van de twaalf apostelen, katholieke gedenkdag, 15 juli |
| allermalc |
iedereen |
| alleutier |
eigenerfde |
| alliance |
trouwring, huwelijk |
| alliance en or |
gouden metekrynck (huwelijk) |
| alliantie |
bondgenootschap |
| allié |
( bloed) verwant, familielid |
| alliëren |
verbond maken |
| alligement |
lastenverlichting |
| alligieren |
zich beroepen op, verwijzen naar |
| alllegatus est pro patre |
aangewezen is als vader |
| allodiaal |
niet leenroerig |
| allodiale goederen |
vrije en on-leengoederen, vrijhaven |
| allodium |
vrij eigendom |
| alloy |
muntstof ? |
| alluderen |
op spelen, het oog op hebben |
| allusie |
inzicht op iets, anspel? |
| almanac, |
almanak, jaarboek getijdenboek |
| almanach |
zie almanac |
| almanag |
zie calendier |
| almarie |
kast voorzien van planken, vaak keukenkast |
| almatike |
bovenkleed met wijde mouwen |
| almende |
een aandeel in de weiden, bossen en, viswateren |
| almisse |
aalmoes |
| almisse |
muts, de zijkant liep door tot op de schouders |
| alore |
gang |
| alostum |
Aalst |
| alreine |
gezamenlijk |
| alse men recht |
als men criminele executie doet |
| alsoo |
zoo is het, zo besluiten wij... |
| alster |
ekster |
| altare |
altaar |
| altarista |
kapelaan |
| altbüßer |
schoenmaker |
| altbutzer |
zie altbüßer, |
| altehant |
terstond, aanstonds |
| altenteil |
lijftocht, beding van levenslange verzorging van degene die een boerengoed enz. overgeeft |
| alter |
andere, tweede |
| alterà die |
de dag daarna |
| alteratie |
verandering, het veranderde |
| alterceren |
betwisten, bedingen |
| altereren |
veranderen, verwisselen |
| altermutter |
overgrootmoeder |
| alternatijf |
verwisseling, van het een om het ander, het een of het ander |
| altervater |
overgrootvader |
| altflicker |
zie altbüßer, |
| altment |
afk. aultrement, |
| altmoerken |
betaalmiddel van geringe waarde |
| altmutter |
grootmoeder |
| altoos |
als wel |
| altvater |
grootvader, patriarch, stamvader |
| altvordern |
voorvaderen, voorouders |
| alumna |
pleegdochter |
| alumnum |
leerling |
| alumnus |
pleegzoon, student, scholier, zuigeling, beschermeling |
| alutarius cerdo |
zeemleer bereider, zeemtouwer |
| alute |
van het begin tot het einde |
| aluun |
aluin, grondstof voor leer en verf |
| alwillens |
uit vrije wil |
| ama |
zie aam, |
| aman |
ambtenaar |
| amanuensis |
schrijver, helper, klerk |
| amateur |
liefhebber |
| amator |
liefhebber, minnares, geliefde |
| amatrix |
zie amator |
| ambacht |
rechtsgebied met lagere rechtspraak onder het gezag van een schout, baljuw of drost. |
| ambachter |
lid van een gilde |
| ambachts(heerlijk-heid) |
het gewone bestuursgebied op het platte land in westelijk Nederland |
| ambachtsbewaard-ers |
het bestuur van de ambachtsheerlijkheid onder de ambachtsheer met daarnaast nog de schout en het college van schepenen |
| ambachtsbrief |
verklaring dat men zijn vak verstaat en bij een meester in een andere stad langer dan een jaar heeft gewerkt |
| ambachtsgezel |
vakman die nog niet zijn meesterproef heeft afgelegd |
| ambachtsheer |
het hoogste feitelijke gezag in een ambachtsheerlijkheid |
| ambachtshuus |
zetel van de schepenbank, ook werkplaats |
| ambachtsjongen |
leerling die het vak moest leren of nog geen gezel was |
| ambachtslieden |
kleine zelfstandigen die hun producten met hun handen en eenvoudige gereedschappen maakten. de producten werden meestal van uit hun werkplaats / winkel verkocht |
| ambachtswercman |
bediende, arbeider |
| ambactiator |
gezant, ambassadeur |
| ambages |
omwegen, omreden |
| ambassade |
bezending |
| ambassiator |
ambassadeur |
| ambiëren |
ergens na streven, verzoeken, vrijen, begeren |
| ambiguiteit |
dubbelzinnigheid, dubbelduiding |
| ambiguus, |
zie; ambiguiteit |
| ambitie |
manie, streven, begeerte, drift, neiging, woede, staatzucht ? |
| ambla, ablum |
Ameland |
| ambo |
beide (n) |
| ambo hic nati |
beiden hier geboren |
| ambo parochiani (mei) |
beiden van deze parochie |
| ambochtsknaep |
handwerksgezel |
| ambochtsknecht |
zie ambochtsknaep |
| ambochtsyser |
gilde stempel |
| ambochtszegel |
ambtszegel |
| ambolt |
aambeeld |
| ambt |
de benaming voor de onderverdeling van een plattelandsgebied |
| ambtman |
overheidsdienaar, ambtenaar |
| ambtsjonker |
Adellijk persoon |
| ambtsketen |
teken van waardigheid van ambt |
| ambubaya |
badknecht, masseur |
| amde |
afk. amende, (geld) boete, bekeuring |
| ame |
inhoudsmaat voor vloeistoffen ca 138 ltr., ook amen |
| amel |
soort tarwe |
| amenda |
vergoeding |
| amende |
boete, straf |
| amens |
krankzinnig |
| amentis |
zie amens |
| amer |
ijker voor inhoudsmaten voor vloeistoffen |
| amerdijn |
hete as |
| amersade |
oppervlaktemaat, 1 amersade = 1/6 gras = 0,066 ha. |
| ames |
niemand |
| amica |
zie amicus |
| amicabel |
vriendelijk |
| amicables |
goede mannen, scheidslieden |
| amice |
vriend, goede vriend, vriendelijk |
| amicitia |
vriendschap, gilde |
| amicus |
verre verwantschap |
| amië |
vriendin, geliefde, bijvrouw |
| amiger |
wapenhulp, page, edelknaap |
| amijs |
vriend, minnaar |
| amiragius |
admiraal |
| amireus |
zie amiragius |
| amita |
tante, tante aan vaderskant |
| amita magna |
zuster van grootouders aan vaderskant |
| amita major |
zuster van overgrootouders aan vaderskant |
| amita maxima |
zuster van betovergrootouders aan vaderskant |
| amitini |
kind van een zuster |
| amitini magni |
kleinzoon van zuster |
| amitinus |
neef, zoon van amita (=tante) |
| amitinus magnus |
achternicht, kleindochter van amita magna |
| amitinusa |
nicht, dochter van amita (=tante) |
| amitinusa magnus |
neef, zoon van amita (=tante) |
| amivadi |
zie amivadum |
| amivadum |
Amersfoort |
| ammann |
burgemeester |
| ammasseren |
vergaderen |
| amme |
zoogster, min, voedster |
| ammeister |
gildemeester |
| ammelaken |
tafellaken |
| amoliëeren |
uitroeien, verdelgen |
| amortiseeren |
het goed in een dode hand stellen, betekend niet overdraagbaar meer |
| amove(e)ren |
slopen |
| amphibolie |
dubbelzinnigheid |
| amphibologie |
een twijfelachtige/ duistere reden |
| ampl. |
afk. amplissimus, hooggeëerde |
| ample |
breed, wijd, ruim |
| amplecteeren |
omhelzen, aannemen |
| ampli(ë)eren |
verbreden, uitbreiden |
| ampliatie |
aanvulling |
| amplieren |
verbreden |
| amplificatie |
de verbredingen |
| amplissimus |
hooggeëerde |
| amplissimus dominus |
hooggeëerde heer |
| ampteling |
beambte, ambtenaar |
| ampul |
meestal klein flesje voor fijne olie |
| ampularius |
flessenmaker |
| amrl |
afk. admiraal |
| amstela |
Amstel |
| amstelodamensis |
Amsterdams |
| amstelodamum amstelodami |
Amsterdam, te Amsterdam |
| amsterdamse-voet |
lengtemaat,
1 amsterdamse voet = 28,3 cm |
| an |
of (in vraagzin), voor |
| an niversarium |
jaargetijde, jaardag, vaak de herdenkingsdag van een overledene |
| anachoreta |
kluizenaar |
| anagram |
omgekeerde letter volgorde, in Ned. Indië was het gebruikelijk om bij een onecht kind de naam van de vader in anagram te geven |
| anatomicus |
ontleedkundige |
| anche |
grootvader |
| ancheria |
zie anker |
| ancilla |
dienstmaagd, meisje |
| anclaghen |
aanklagen |
| ancre |
zie anker |
| ancxteneeren |
beangstigen |
| anderen daghes (des) |
de volgende dag |
| anderlacum |
Anderlecht |
| anderlinck |
achterneef |
| anders worden dan te passe |
zieker worden, sterven |
| andersweer |
bloedverwant in de 2e graad, achterneef, kind van een volle neef of nicht |
| anderwollelaecken |
“anderwol”, lakenstof gemaakt met wol van slechte kwaliteit |
| andriesgulden |
gouden munt of penning met de afbeelding van de apostel Andreas, omstreeks 1420 |
| angelorum festum |
feestdag van de engelen, 29 september |
| angelot |
munt 17e-20e eeuw, gelijk aan 108 stuivers, beeltenis van aartsengel |
| angelstok. |
vishengel |
| angelus |
gebed dat na het luiden van het angelusklokje wordt gelezen, meestal wordt na 3 uur ‘s middags bedoeld. |
| angewünschte kinder |
geadopteerde kinderen |
| anglia |
Engeland |
| anglice |
in het engels |
| anglicus |
engels |
| angulus |
hoek |
| anguste |
eng, nauw |
| anheischig machen |
zich verplichten, aanbieden |
| anhiligen |
huwen, trouwen |
| anichhere |
grootvader |
| anilis |
bejaard |
| anima |
ziel, persoon, een parochie van ...zielen |
| animadversie |
aanmerking |
| animadverteeren |
waarnemen, bevroeden |
| animam suo creator reddidit |
gaf zijn ziel terug aan zijn schepper |
| animarum commemoratio |
herdenken van de overledenen, 2 november |
| animeren |
moed geven, aansporen |
| animeus |
moedig |
| anke |
boter |
| anker |
inhoudsmaat,
1 anker = 1/4 aam, ca 37,5 ltr
ook; vismaat ca. 50 kg. soms 30 kg |
| ankeraar |
bedelaar |
| ankerkruis |
heraldiekteken, beeltenis op een wapenschild in de vorm van een kruis met gespleten uiteinden |
| annalen |
geschiedkundig verslag, in de betreffende periode geschreven, jaarboeken, tijdrekeningen |
| annalis |
een jaar oud |
| annectereen |
aanknopen, aanhechten |
| année bissextile |
schrikkeljaar |
| annex |
toegevoegd, aangehecht, bijgevoegd |
| annexeren |
toevoegen, aanbinden |
| annexis |
met bijbehoren |
| annexus |
verbonden |
| annicheleren |
te niet doen |
| anniculus |
slechts een jaar oud |
| annihileeren |
te niet doen |
| anno |
in het jaar |
| anno aetatis (suae) .... mo |
in het ,,,, de jaar van hun leven |
| anno domini |
in het jaar van de heer |
| anno eodem ut supra |
in hetzelfde jaar als boven |
| anno passato |
(in) het afgelopen jaar |
| annonarius |
korenhandelaar |
| annorum |
jaren, van ... jaren |
| annoteeren |
aantekenen |
| annu-(s) (m) |
jaar |
| annuarium |
jaarboek |
| annuatim |
jaarlijks |
| annueeren |
toestaan, toewensen |
| annularius (faber) |
maliënkoldermaker |
| annullatie |
vernietiging |
| annulleeren |
vernietigen, te niet doen |
| annuntiatinis |
zie annuntiatio |
| annuntiatio |
Maria boodschap (25 maart) |
| anonima |
zie anonimus |
| anonimus |
naamloos |
| anonymus |
zie anonimus |
| anoyeren |
goedkeuren |
| ans, |
oppervlaktemaat,
1 ans =1/12 pondemaat = 0.03 ha
ook; ….jaar (oud) |
| anschaffer |
inkoper |
| ansmeren |
moet geven |
| ante |
voor (tijd), tevoren |
| ante diem pridie |
eergisteren |
| ante merianus |
zie ante meridiem |
| ante meridiem |
voormiddag (s) , am |
| antea |
vroeger, tevoren |
| antecessis |
zie antecessor |
| antecessor |
voorganger, voorouder |
| antedictus |
voornoemd |
| antenatus |
stiefzoon uit eerste huwelijk
(meestal is de vader overleden) |
| antesignarius |
sergeant-majoor |
| anticipatie |
voorkoming voor de vervaldag |
| anticiperen |
voorkomen |
| antidotaal |
een verzoek gedaan om te voorkomen dat iemand niet onverhoord bezwaard wordt en alleen op het te kennen geven van partijen |
| antidotum |
tegengift, |
| antiecksnijder |
beeldensnijder, ornamentensnijder |
| antijcdraeyer |
kunstdraaier, houtdraaier |
| antijks |
zie antijq |
| antijq, |
oud, ouderwets, snaaks |
| antinumptiale |
voorhuwelijkse (voorwaarden) |
| antipatye |
afkeer, weerzin |
| antiqueren |
afschaffen, te niet doen |
| antiqui |
voorouders |
| antiquus |
(zeer) oud |
| antistes |
pastoor |
| antlaßtag |
witte donderdag, donderdag voor Pasen |
| antlaßwoche |
stille week voor Pasen |
| antonis |
naamdag heilige Antonius abt (17 januari) |
| antquaar |
handelaar in (oude) boeken, kaarten en prenten |
| antwerp |
dam, opgeworpen grond tegen het water |
| antwoord met middelen |
een schriftuur van een verweerder waarin hij verscheidene redenen gebruikt om zijn beweringen waar te maken en de eisen van de partijen stuk voor stuk te weerleggen |
| anus |
oude vrouw |
| anusus |
zie anus |
| anythe |
grootvader |
| ao, (met boven streepje) |
anno, in het jaar |
| ao1568 |
afk. anno, in het jaar 1568 |
| aoest |
augustus |
| ap |
afk. apres, na |
| apart |
afgezonderd |
| apeel |
oproeping voor het gerecht te verschijnen, ook slagwerk in klok |
| apeert |
onbeschaamd |
| apehesje |
kinderkleding, ook apenrokje |
| apelleren |
noemen, in beroep gaan |
| apengeter |
kopergieter |
| apengießer |
zie apengeter |
| apergoet |
zonder eigenaar, onbeheerd |
| apiarius |
imker |
| apliq |
afk. apostolique, apostolisch |
| apocha |
kwitantie, kwijtscheldingbrief, handschrift |
| apocryph |
verborgen, twijfelachtig, ongeregeld |
| apointement |
schikking van een meningsverschil |
| apointieren |
beredeneren |
| apoplexia |
beroerte |
| apostaat |
afvallige, verloochenaar |
| apostaet |
rebel, tegen sprekerige, afvallige |
| apostel |
bode |
| apostille |
op de kantstrook getekende bescheid, en uiting op het verzoek |
| apostille |
beroepsbrief, kanttekening, naschrift, aanbeveling toegevoegd aan een petitie of memorie, vaak in de marge geschreven |
| apostilleren |
op de kantstrook aantekenen |
| apostolicus |
pauselijk |
| apotecarijs |
zie apothicaire |
| apotehekarie |
apotheek |
| apothecarius |
zie apothicaire |
| apothicaire |
apotheker |
| appaiseren |
bevredigen |
| apparent |
waarschijnlijk, schijnbaar, mogelijk, naar het schijnt |
| apparenté |
aangetrouwd |
| apparentie |
schijnbaarheid |
| apparitio domini |
verheerlijking van de heer, 6 januari |
| apparitor |
opzichter |
| appatissement |
schatting, geldheffing |
| appelbanc |
marktkraam om appels te verkopen |
| appeleerder |
voorman bij de kerkenbouw |
| appeleren |
aan roepen, te weten, een of meerdere getuigen |
| appelkruis |
bolkruis, heraldisch figuur |
| appellare, apelleren |
noemen, in beroep gaan |
| appellatie |
van een lager tot een hogere rechter;
werd onderscheiden van reformatie, omdat bij appel, gemeenlijk is het verboden ondertussen te mogen executeren, en de reformatie geen executie beletten kan |
| appellatur |
wordt genoemd, heet |
| appelleren |
weerroepen, herkennen, herverzoeken |
| appelmate |
de vast gestelde (geijkt) maat waarin appels moesten worden verkocht |
| appelstede |
appelboomgaard |
| appelton |
geijkte ton, vat voor meten van hoeveelheid appels |
| appendere |
ophangen aan |
| appendix |
aanhangsel, toevoegsel |
| appensement |
dag van ( het ) beraad |
| appertinentiae |
toebehoren, wat er bij hoort |
| applauderen |
prijzen, toejuichen |
| applicatie |
toepassing |
| applicatie (bij) |
in aansluiting, vervolgens |
| appliceert |
opleggen, aanlegen ?, zich sterk voor maken |
| appliceren |
toepassen, ten propoosten (onderwerp van gesprek) brengen |
| applikieren |
toevoegen |
| appoinctement |
beslechting, uiting |
| appoincteren |
bestemmen, iemand ergens bescheiden (ontbieden) |
| appointement |
schikking in rechte, beschikking, vaak in de kantlijn vermelde beschikking op het verzoek |
| appointeren |
beslissen, beschikken |
| apprehendatie, |
gevangenneming |
| apprehenderen |
gevangen nemen, vrezen, duchten, in hechtenis, vast houden, vangen, aantasten |
| apprehensie |
bevatting, begrijpen, hafte, hechtenis |
| apprehensio(-nis) |
gevangenneming |
| approbare, |
goedkeuren |
| approbatie |
goedkeuring (door de overheid), bestemming, gestading |
| approbatio(nis) |
goedkeuring |
| approbeerde |
goedkeuren |
| approberen |
goedkeuren, van waarden houden, toestaan, gestaden, betogen |
| approcheren |
naderen, benaderen |
| appropriëren |
zich toe-eigenen, zich toeschrijven,
toekennen |
| appt |
afk. appointement, salaris, bezoldiging, traktement |
| aprenderen |
arresteren |
| aprës quíl a été donne lecture du présent acte de décës aux coparans à signé |
na het voorlezen van de akte van overlijden aan de aanwezigen hebben zij met ons ondertekend. |
| apricator |
bleker |
| aprilis |
april, van april |
| aprovechiëren (sich) |
zich bevoordelen |
| apt |
nut, bekwaam |
| apteker |
apotheker |
| apud |
bij, in ... meestal gevolgd door plaatsnaam , voor |
| apud acta |
voor 't gerechte, wettelijk, bij volmacht |
| apzaerd |
hulp van de baljuw die dieven ving |
| aqæductus |
sloot, waterloop |
| aqua |
water |
| aquensis |
van Aken |
| aquilex |
bronmeester |
| aquis granum |
aken |
| aquiten |
bekende |
| ar(o)l(a)unum |
Arlon |
| ara |
afk. algemeen rijksarchief |
| arabilis |
ploegbaar |
| arabilis terra |
beploegbaar, bebouwbaar land |
| arator |
landbouwer, landman |
| aratrorum faber |
ploegenmaker |
| aratrum |
ploeg |
| arausio |
Orange (fr.) |
| arbalista |
schutter met slinger |
| arbeid |
barensweeën, baring, moeite,
ook barensnood |
| arbeytsluyden |
arbeiders mnl./vrl. |
| arbiter |
gekozen rechter, bemiddelaar |
| arbiters |
scheidslieden, middelaars, goede-mannen, kerslieden |
| arbitrateur |
zegsman |
| archebisschop |
zie archevêqué |
| archevêqué, |
aartsbisschop |
| archiater |
geneesheer, lijfarts |
| archichancelier |
aartskanselier |
| archichater |
geneesheer, lijfarts |
| archidiaconus |
aartsdiaken |
| archiduc |
zie archidux |
| archiducem |
zie archidux |
| archiduchesse |
aartshertogin |
| archidux |
aartshertog |
| archieffonds |
een in dezelfde archief bewaarplaats berustende groep gelijksoortige en/of verwante archieven |
| archiepiscopus |
aartsbisschop |
| archigenes |
geneesheer, lijfarts |
| archipincernarius |
opperschenker |
| architrclinus |
rentmeester |
| archivalium |
archiefstukken |
| archvermoen |
achterdocht |
| arckebouseeren |
schieten met vuurroeren |
| arcketike |
jicht |
| arcolarius |
schrijnwerker |
| arcuarius |
bogenmaker, arm - en voetboogmaker |
| arcularius |
schrijnwerker |
| ardivicum |
Harderwijk |
| area |
erf, hofstede |
| arebeyer |
arbeider, los werkman, pakkendrager |
| aremborst |
zie armborst |
| aren |
hun |
| arenaci |
zie arenacum |
| arenacum |
Arnhem, te arnhem |
| arestant |
beslaglegger |
| arfpacht |
erfpacht |
| arg ende list |
zie argelist (sonder) |
| argelist (sonder) |
zonder “arg ende list”, te goeder trouw, zonder kwade opzet |
| argelistich |
bedrieglijk, arglistig |
| argen |
verergeren, meer schade lijden |
| argentarius |
bankier, wisselaar |
| argentarius faber |
zilversmid |
| argentier |
geldwisselaar |
| argentijn |
zilverkleurige verf |
| argentorati |
zie argentoratum |
| argentoratum |
Straatsburg, te Straatsburg |
| argentum |
zilver |
| argertiere |
bedorven, slechte staat |
| argheid |
ondeugd, slimme streek |
| arguatie |
beknibbeling, twist-propoost (twist gesprek) |
| argueren |
twistredenen |
| aricheyd |
zie argheid |
| ariet fieff |
land toebehorend aan een leen, achterleen |
| arithmetijcke |
de kosten van tellen ? |
| arkeltoren |
hangtorentje op een hoek van twee gevels |
| arm |
wandkandelaar |
| arma(orum) |
wapenen |
| armarium |
arsenaal |
| armbestuurder |
regent van een armengesticht |
| armborst |
handboog, niet draagbare grote boog |
| armborstier |
boogschutter |
| armbosse |
armenfonds |
| armbruster |
handboogmaker |
| armelijnen |
hermelijnen |
| armemmerkes |
armenteken? |
| armenbedienaar |
diaken |
| armenbezorger |
diaken, zorgdrager voor de armen |
| armenproviso(o)r |
zie armevoget |
| armevoget |
lid en/of bestuurder van het armenbestuur of armenfonds |
| armgout |
gouden armband |
| armheit |
armoede |
| armiductor |
schermmeester, vechtmeester |
| armiger |
schildknaap |
| armijn |
bontwerk, hermelijnen |
| armille |
armband |
| armkind |
kind op de arm ten graven gedragen, tot ca. 1 jaar oud |
| armmeester |
persoon belast met de armenzorg |
| armonie |
zoet geluid |
| armonizeren |
zoet geluid maken, |
| armozijde |
zie armozijn |
| armozijn, |
dunne zijde- of katoenachtige stof, veelal als voering gebruikt., soort tafzijde, taf |
| armyn |
zie armyne |
| armyne |
zie armijn |
| arne |
oogst |
| aromatopola |
kruiden -, specerijenhandelaar |
| arpen |
lengtemaat |
| arr |
afk. arrerage, lijfrente uitkering |
| arra |
wellekom geld, godspenning |
| arrable |
uit zijn verhouding getrokken, wat er niet toe doet |
| arrement |
gedinggrond, het fundament waar het proces op gegrond is, plei-derving, pleid-erf ? |
| arrementen van 't proces aanvaarden |
in de zaak voortgaan en het proces aannemen op den grond daar het op de zelfde begonnen is, zich zelf pleid-erf stellen |
| arrepitius |
bezeten |
| arrest |
beslag, besluit, bezetting, bekommering, op iemands persoon, ofte goed; item, het gewijsde en de besluiten van den rechter |
| arrest wijsen, (by) |
uiterlijke recht doen, zonder dat men daar van vorder, of in hoger beroepen mag |
| arrestadia |
achterstallige betalingen, beslagen |
| arrestant |
vordering, arrestant, hij die beslag laat leggen |
| arrestbrake |
ontvluchten, ontvreemden van in beslag genomen goederen, uitbreken uit de cel |
| arreste |
aanhouding, beslaglegging op goederen |
| arreste(e)ren |
vast houden, in verzekering en bedwang houden, bezetten, bekommeren, beslaan, benauwen, bedwingen, ingevolge een bevelschrift beslag laten leggen, in beslag nemen |
| arrestpenninck |
handgeld |
| arrier |
achteruit |
| arrière-grand-mère |
overgrootmoeder |
| arrière-grand-oncle |
broer van de overgrootvader of overgrootmoeder, vader van de oudoom of oudtante |
| arrière-grand-père |
overgrootvader |
| arrière-grand-tante |
zuster van de overgrootvader of overgrootmoeder, moeder van de oudoom of oudtante |
| arrière-neveu |
achterneef |
| arrière-nièce |
achternicht |
| arrière-petit-fils |
achterkleinzoon |
| arrière-petit-neveu |
achter-achter neef |
| arrière-petite-fille |
achterkleindochter |
| arrière-petite-nièce |
achter -achter nicht |
| arrière-vassal |
achter leenman |
| arrière-vieillesse |
zeer hoge ouderdom |
| arriveren |
aan land komen |
| arrondissement communal |
arrondissement van de gemeente |
| arsater, arsate |
heelmeester |
| arsaterie |
heelkunde |
| art |
afk. article, artikel, opstel, verhandeling |
| art noch ergien |
zonder bedrog of arglist |
| articuleren |
nauwkeurig en duidelijk uitspreken |
| articulo mortus (is) |
op het moment van sterven |
| articulus |
moment, artikel, punt |
| artifex |
ambachtsman, handwerksman |
| artifex loricarius |
riemenmaker |
| artifex organorum |
orgelmaker, orgelbouwer |
| artifice |
kunsthandel |
| artificie |
konst-handel ? gekunsteld, onnatuurlijk |
| artificieel |
konstig, gekunsteld, kunstmatig |
| artl |
afk. artillerie, geschut |
| artsene |
artsenij |
| ascat |
scheldwoord voor een (jonge) vrouw, slordige meid, luie vrouw |
| ascedent |
dat wat opklimt of oprijst |
| ascendens |
voorgaand, opgaand, opklimmend |
| ascendenten |
voorouders, de ouders, hun ouders |
| ascenderen |
opklimmen |
| ascensio domini |
hemelvaart des heren, 2e donderdag voor Pinksteren |
| ascentie |
een opstijging |
| aschdach |
de eerste dag van de vasten, Aswoensdag |
| aschermittwoch, |
woensdag in de 7e week voor Pasen |
| aschhaalder |
vuilnisman |
| asem |
adem |
| asichdoem(sch) |
rechtspraak volgens het aasdomrecht, vooral in Friese omgeving |
| asimuleren |
veinzen |
| askar |
vuilniswagen |
| asnapium |
Gennep |
| aspera |
asperen |
| aspiciens a longe |
1e advent |
| assator |
kok, kok van de gaarkeuken |
| asschevyster |
luiwammes |
| assecteren |
navolgen, bejagen (streven naar) |
| asselijk |
askleur |
| assequeren |
bekomen, verkrijgen, vervolgen |
| asserens se nominari |
die beweert te heten |
| asserere |
beweren, bekennen |
| assereren |
verzekeren |
| asserteren |
toestaan |
| assertio |
verklaring |
| assertione matris |
volgens de verklaring van de moeder |
| assertionis |
zie assertio |
| assertum |
zie asserere |
| asserui |
zie asserere |
| asseruit |
heeft bekend |
| asserveren |
behoeden, bewaren |
| assesseur |
bijgevoegde, bijzitter |
| assessor |
dorpswethouder |
| assessor |
staat iemand terzijde, toegevoegd lid van het bestuur of moderamen |
| assidué |
vlijtig |
| assiette |
grondslag, grondslag voor de belasting |
| assigieren |
belegeren |
| assignare |
toewijzen, aanwijzen, machtigen |
| assignat |
hij (zij) wijst aan |
| assignatie |
schriftelijke opdracht tot betaling van een geldsom an wen derde, wissel |
| assigneert |
bewijst |
| assigneren |
toeschrijven aan, |
| assinatus |
gemachtigde |
| assindria |
essen (d) |
| assise |
belasting, accijns, ook het rechtsgebied/ ban waarin de assisen geldig waren |
| assisia |
consumptiebelasting, onkosten bij openbare verkoping |
| associëren |
vergezelschappen, met elkaar verenigen |
| assopiëren |
stillen, in slaap wiegen, sussen |
| assumeeren |
aanvaarden, aanstellen |
| assumpti mariæ |
Maria tenhemelopneming, 15 augustus |
| assumptie |
benoeming, aanneming, opnemen |
| assumptinis, |
zie assumptinis mariæ |
| assumtie |
bijneem, aanneming, toeneming |
| assureren |
verzekeren |
| ast is |
zo is het is |
| astans |
zie astantes |
| astantes |
de aanwezigen |
| astantibus |
aan de aanwezige |
| astare |
erbij staan, erbij zijn, aanwezig zijn |
| asteriet |
opaal |
| asthma |
astma |
| asthmate |
door astma |
| asthmaticus |
astmalijder |
| astringe(e)ren |
prangen, toeprangen, te samen dwingen |
| astronomische tekens |
aanduiding om kleuren in heraldiek aan te geven zon = goud, mars = rood, jupiter =blauw, venus =groen, saturnus = zwart, mercurius = purper |
| astructie |
bewering |
| astrueren |
opbouwen, aanbouwen, aantimmeren, tot een fundament stellen |
| asverkoper |
handelaar in potas en mest |
| asverwig |
askleurig |
| aswoensdag |
zie aschermittwoch |
| asyl |
vrijplaats, schuilplaats |
| atache |
aanhangsel, is een schriftelijk consent op 't gene gedaan is, dat men aan enige stukken hangt, of daar bij voegt |
| atamita |
zuster van oud-betovergrootvader |
| atavia |
oud-betovergrootmoeder |
| atavunculus |
broer van oud-betovergrootmoeder |
| atavus |
oud-betovergrootvader |
| ate |
vader |
| atelier |
werkplaats |
| aterling |
bastaard, uit ontucht ontstaan kind |
| athée |
godloochenaar, ongelovige |
| atheist |
god-vergeter, god-verlogener, godverzaker, erkend geen godsdienst |
| atheïst(isch) |
zie athée |
| atmade |
weide alleen voor het grazen van vee |
| atmatertera |
zuster van oud-betovergrootmoeder |
| atnepos |
zie atnepos |
| atnepotis |
kleinzoon van achterkleinkind |
| atneptis |
kleindochter van achterkleinkind |
| atpatruus |
broer van oud-betovergrootvader |
| atque |
en |
| âtre |
haard, stookplaats |
| atrebatum |
Arras (fr) |
| atribueren |
zich doen mengen in een zaak |
| atroce |
gruwelijk |
| att |
afk. attestatie, attest, getuigschrift, verklaring, bewijs |
| attaché |
geboeid, (vast)gebonden (aan) |
| attactum |
bereiken |
| attaque |
aanranding, ook aanval, bestorming, uitval, overval, |
| attaque à main armée |
gewapende overval, roofoverval |
| attaque(e)ren |
aanranden, aangrijpen, aanvallen |
| attediose |
met vijandige bedoelingen. |
| atteindre (70 ans) |
(70 jaar) worden |
| atteindre, |
bereiken, halen, komen |
| attenant |
aangrenzend, belenden |
| attenderen |
aanvallen |
| attent |
toebehorend |
| attentaat |
onderwind, bestaan tegen verbod |
| attentaten |
feitelijkheden tegen het verbod van een rechter |
| attente |
met aandacht |
| attente(e)ren |
beproeven, onderstaan, ondervinden, ondergaan |
| attentie |
toeluistering, aandachtig aanhoren |
| atterminatie |
verlenging, uitstel |
| atterminatiebrieven |
brieven van uitstel, om voor een zekeren tijd van zijn schuldenaars niet overvallen te worden |
| attermineeren |
uitstellen |
| attestand |
getuige |
| attestari |
bevestigen, getuigen |
| attestatie |
getuigschrift van lidmaatschap, verklaring, getuigenis |
| attestatio de morte |
bewijsschrift van overlijden |
| attestatio de vita |
bewijsschrift van leven |
| attesteren |
getuigen, verklaren |
| attestor |
betuigen |
| attinentia |
aanhorigheid |
| attinentiae |
toebehoren, aanhorigheden |
| attinentiarum |
zie attinentiae |
| attingi |
bereiken |
| attrape nigaud |
boerenbedrog |
| attraperen |
betrappen, achterhalen |
| attribuëren |
toeschikken, toevoegen, toe-eigenen |
| attuli |
brengen, aanvoeren, ik heb gebracht |
| au delà |
het hiernamaals |
| aubépine |
meidoorn, haagdoorn |
| auberge |
herberg |
| aubergiste |
herbergier |
| aucellator |
valkenier |
| aucellatoris |
zie valkennier |
| aucte |
afk. autorite, gezag autoriteit, macht |
| auctionator |
handelaar, veiler |
| auctor delicti |
bedrijver van een misdaad |
| auctor gentis |
stamvader van een familie |
| auctor(-is) |
diegene die iets heeft veroorzaakt, rechtsvoorganger |
| auctoris |
zie auctor |
| auctoriseren |
machtigen, erkennen |
| aud |
afk. audit, accountantsonderzoek, revisor |
| audience |
(rechts)zitting |
| audiëncier |
gerechtsbode, deurwaarder |
| auditie |
aanhoren, controleren |
| auditor |
toehoorder, scholier, student |
| auditoris |
zie auditor |
| audivit Dominus |
vrijdag en zaterdag na Aswoensdag |
| auermacher |
uurwerkmaker |
| aues |
afk. autres, ander |
| auffahrt |
hemelvaart |
| aufgebote |
huwelijksaankondiging, ondertrouw |
| aufugeren |
ontvlieden, doorgaan, weglopen |
| aufwatter |
kelner, opdiener |
| auge |
trog, voe(de)rbak, drinkbak |
| augmenteren |
vermeerderen |
| augst |
augustus |
| augusta trevirorum |
trier |
| augusti |
van augustus |
| augustijn |
lengtemaat, 1 augustijn = ca 4,5 mm |
| augustin |
kloosterling van de orde der augustijnen, augustijn, augustines |
| augustine |
augustines |
| augustus |
augustus, 8e maand |
| aujour d' hui |
vandaag, heden, nu, heden ten dage |
| aula |
hof |
| aulacum |
tapijt |
| aulaeorum opifex |
tapijtwerker |
| aulicus |
van het hof, hoveling |
| aulmousnir |
iemand die aalmoezen geeft of verdeeld. |
| aumône |
aalmoes, milde gave |
| aumônière |
gordelbeursje |
| auré |
gouddruppels |
| aurelia |
Orléans (fr) |
| aureliae |
te Orléans (fr) |
| aurifaber |
goud - en zilversmid |
| aurifex |
zie aurifaber |
| aurifodinarius |
goudgraver |
| auriga |
voerman |
| aurore |
dageraad, morgenstond, morgenrood, oranjegeel, goudgeel, |
| ausgehender monat |
de twe tweede de helft van de maand |
| ausgeher |
bode, voorbode |
| auspice |
op gezag van |
| australis |
zuidelijk |
| auszahler |
betaalmeester |
| autaer |
altaar |
| autem |
echter |
| autentijkelijk |
naar waarheid |
| authentijcq |
bekrachtigt, geloofwaardig, het eerste ontwerp |
| authentique |
rechtsgeldig |
| authentiquement |
zie authentique |
| authentiseren |
bekrachtigen, krachtig maken |
| authorisatie |
machtiging, toestemming, bekrachtiging, last, volmacht |
| authoriseren |
machtig maken, gezag geven |
| authuer |
maker van een geschrift |
| autment |
afk. autrement, anders, niet erg, |
| autographum |
eigenhandig vervaardigd stuk, dus geen kopie of afschrift
ook; grond schrift, eigen schrift, grondtekst (die later vertaald is) |
| automne |
herfst |
| autre part |
aan de andere zijde |
| auts |
afk. autres, anderen |
| autumnalis |
van de herfst |
| autumnus |
herfst |
| auxilie |
hulp |
| av |
afk. avoir, voor |
| av. j. c. |
afk.avant jésus christ , datum, .... na Jezus Christus. |
| ava |
grootmoeder |
| avagaar |
handboor met knop aan bovenzijde |
| avancement |
vordering, bevordering |
| avanceren |
vorderen, bevorderen |
| avant l' aurore |
voor dag en dauw |
| avantage |
voordeel |
| ave |
afkomst, afstamming |
| avec la promesse de mariage |
met de belofte dan te trouwen |
| avenant |
evenredigheid |
| avent |
oven |
| aver |
om, over, ook nakomeling |
| averghegheven |
overeengekomen |
| averoud |
overoud |
| avers |
afkering, tegenpartij |
| averse |
regenbui, stortbui, plensbui |
| averse orageuse |
onweersbui |
| averseeren |
tegenstreven, tegenstaan |
| aves |
andersom, van het goede pad afgaan |
| avesch |
andersom, van het goede pad afgaan |
| avetronc |
onecht kind |
| aveu |
bekentenis, erkenning, het bekennen ook, toestemming, medeweten |
| aveugler |
blind maken |
| aveux |
zie aveu |
| avi |
grootouders |
| avia |
zie ava |
| avia |
zie avi |
| avitus |
van grootvader, voor vaderlijk |
| avoceren |
afstemmen, ontraden |
| avoine |
haver |
| avond |
de dag vóór het feest. bv de korstavond is 24 december |
| avondbedinge |
avondgebed |
| avondhoer |
prostituee |
| avondmaaltje, |
kerkboek speciaal voor het avondgebed |
| avont |
vanavond |
| avontclocke |
tijdstip waarop allerlei verbodsbepalingen in werking treden,
ook; wanneer de stadspoort gesloten werd |
| avontlicht |
poortklok |
| avontmaelcamer |
eetkamer |
| avontspise |
avondeten |
| avontuir |
geval |
| avousen |
op iemand gezondheid drinken |
| avril |
april |
| avuncula |
tante van moederszijde |
| avunculus |
oom van moederszijde of zwager der zuster |
| avunculus magnus |
broer van grootouder aan moederszijde |
| avunculus maior |
broer van overgrootouder aan moederszijde |
| avunculus maximus |
broer van betovergrootouder aan moederszijde |
| avus |
grootvader |
| avus plur avi |
grootvader, grootouders, voorouders |
| avys |
waarschuwing, advies |
| awegich |
afgelegen |
| aweit |
wachtpost, wacht, schildwacht, nachtwake |
| awint |
windstil |
| ax(el)el |
axel |
| axioma |
een gemene regel |
| ayer |
eierenhandelaar |
| ayeul |
grootvader |
| az. |
afk. azuur, in heraldiek de kleur blauw, ook lazuur genoemd, vaak ook als bl. afgekort |
| azen |
voeden, voldoen |
| azijl |
azijn |
| azur |
azuur, blauw |