| U |
|
|
|
| U |
afk. uw |
| u.a |
afk. ut ante, zoals vroeger |
| u.L |
afk. u lieden |
| ubi |
waar |
| ubiquiteit |
overalheid, alom vertegenwoordigd |
| uer |
uur |
| uhlaan |
licht bewapende ruiter |
| uijtcoope |
tegen betaling door de ene partij verkrijgen van een goed van de andere partij |
| uire |
uren |
| uitdoender |
geldschieter |
| uiterdijk |
land buiten de oude dijk, aangeslibde grond |
| uitgebloed |
doodgebloed |
| uitlekken |
uitdrinken, ondanks verplichte geheimhouding bekend worden |
| uitloopers |
verkenners |
| uitschikken |
verbannen |
| uitstervende linie |
die geen erfgenaam meer heeft |
| uitstrijking |
woekerwinst |
| uitvriezen |
doodvriezen |
| uitzeg |
verbanning |
| uitzendeling |
spion |
| ulcere |
door een zweer |
| ulner |
pottenbakker |
| ultima die |
op de laatste dag (van de maand) |
| ultimo |
de laatste |
| ultimo die |
zie ultima die |
| ultimum diem vitae clausit |
sloot zijn laatste levensdag af |
| ultimus |
laatste |
| ultimus familiae |
de laatste van een familie |
| unam |
een |
| unanimiteit |
eenmoedigheid ?, eenparigheid, eenstemmigheid, eensgezindheid |
| undecies |
elfmaal |
| undecim |
elf |
| undecimus |
elfde |
| undetricesimus |
negenentwintigste |
| undetriginta |
negenentwintig |
| undevicesimus |
negentiende |
| undeviginti |
negentien |
| unehelich |
bastaard kind, buitenechtelijk, onecht |
| unehrlig |
oneerlijk, illegaal |
| unetvicesimus |
een en twintigste |
| unguentarius |
parfum en zalvenmaker |
| unicus, filia unica |
enige, enige dochter, enige erfdochter |
| unie |
enigheid, vereniging |
| uniëren |
verenigen |
| uniform |
eenvormig |
| unigena |
eniggeboren |
| unius |
van een |
| universalitas |
algemeenheid |
| universeel |
algemeen |
| universiteit |
landschool, hogeschool, gemeenschool, algemeenheid |
| unsinnige woche |
week voor Pasen |
| unster |
balans met ongelijke armen, weegtoestel |
| untersaeten |
onderzaten |
| unum et idem |
een en het zelfde |
| unus |
één |
| unus et viginti |
een en twintig |
| up ende affars |
in eigen gebruik |
| up ende afward |
zie up ende affars |
| uperken |
inhoudsmaat, halve pint |
| upgaf |
opgeven |
| urbaan |
deftig, burgerachtig, beleeft |
| urbaniteit |
deftigheid, burgerlijkheid |
| urbe |
stad |
| urbe N. |
in de stad N. |
| ureclocke |
uurwerk, vaak staat er ook vierclocke of vuurclocke ( brandklok) |
| urijn |
waterpot, pispot |
| urinaalpot |
zie urijn |
| urinator |
duiker |
| ursel |
horzel |
| urst |
dakvorst |
| usagie |
zie usantie |
| usancien |
gebruiken, |
| usantie |
gebruik, zakelijk recht van gebruik |
| usu rationis carens |
beroofd van het gebruik van zijn verstand |
| usu rationis privatus |
beroofd van het gebruik van zijn verstand |
| usufruct |
lijftocht, vruchtgebruik, bezitneming, inneming |
| usufrucuair |
vruchtgebruikers |
| usurarius |
woekeraar |
| usurpatie |
gebruik, inneming, bezitneming tegen recht |
| usurperen |
in bezit nemen, gebruiken, innemen |
| usus |
gebruik |
| ut aiebant |
zoals ze verklaren |
| ut ante |
zoals vroeger |
| ut asserunt |
naar hun zeggen, zoals zij beweren |
| ut dicitur |
zoals gezegd wordt |
| ut dicunt |
zoals ze zeggen |
| ut fertur |
naar men zegt |
| ut infra |
zoals hieronder beschreven |
| ut patet in registro |
zoals blijkt uit het register |
| ut supra |
als boven, als hiervoor, zoals hierboven beschreven |
| ut, uti |
als, evenals |
| utebaelge |
gedeelte buiten de versterking van een versterkte stad |
| utebannen |
(gerechtelijk) iemand het eigendom van onroerend goed ontzeggen |
| uteboedelen |
het uitkeren van de boedel aan een kind, b.v. bij het trouwen van een dochter. |
| uteborgen |
tegen een borg vrijlaten |
| utebuur |
van buiten de stad |
| uteclop |
door klokgelui aankondigen, bekendmaken |
| utecoop |
het behoud van een boedel door deelgenoten af te kopen |
| utedijc |
buitendijks |
| utedrach |
scheidsrechterlijke schikking minnelijke schikking |
| utedracht |
vereffening van een geschil |
| utegeboren |
in een andere stad of land geboren, elders geboren |
| utegoedinge |
het bij leven al uitdelen van de erfenis aan bloedverwanten |
| utelaemsch |
van elders afkomstig |
| utelage |
verbannen, uit de gemeenschap verbannen |
| utelagebrief |
schriftelijke brief waarbij iemand wordt verbannen uit stad of land |
| utelandich |
uit een ander land afkomstig |
| utelede |
lijkdienst, begrafenis |
| uteleidinge |
verzet tegen een ïnleiding” (in het bezit stellen) van een ander in een boedel |
| utelesinge |
openbare afkondiging |
| utepacht |
pacht van buiten de stad gelegen grond of onroerend goed |
| utepanden |
door panding iets van iemand innen |
| utequiten |
vrijkopen uit gevangenschap |
| uterinae sorores |
halfzusters met de zelfde moeder |
| uterini |
halfzuster, stamt van de zelfde moeder af |
| uterini fratres |
halfbroers met de zelfde moeder |
| uterque |
beiden |
| uteseggen |
uitspraak doen in een rechtszaak |
| utesijl |
uitwateringssluis |
| utewinninge |
het verkrijgen van een vonnis tegen iemand |
| utgecloppen |
met klokgelui uit de stad verbannen |
| utgehangen… |
er buiten hangen van b.v. het zegel |
| utgesecht |
uitgezonderd |
| uti |
als, evenals |
| uti dicitur |
zoals gezegd wordt |
| uti mater in partus doloribus coram obsterice declaravit |
zoals de moeder in barensweeën aan mij de vroedvrouw verklaarde |
| uti retulit |
zoals hij zegt |
| utijl |
profijtelijk |
| utiliteit |
profijt, nut |
| utinge |
uitvaart; ook: de kosten der uitvaart |
| utrisque juris |
beide rechten d.w.z. Romeinse en canonieke rechten |
| uttersten |
laatste, achterste |
| uur gaans |
afstand maat, 1 uur gaans = ca. 5 km
Ook gezien gelijk aan 1500 rijnlandse roeden = 5621 m1,
volgens code Napoleon, 5000 m en bij
koninklijk besluit van 1863, 5555,5 m1 |
| uut |
komende uit (meestal richting) |
| uutbliven |
afwezig blijven, niet verschijnen |
| uutboedelen |
zie uteboedelen |
| uutbrengen (iet). |
openbaren, aanbrengen |
| uutdrifte |
het verdrijven, verjagen |
| uuteladen |
naar buiten lokken, uitdagen voor een gevecht |
| uutgegaen |
geëindigd |
| uutgeven |
uitgaven |
| uuthangen (iet) |
iets publiceren door aanplakking aan het “schepenhuis”, (raadhuis) |
| uuthebben (iet |
iets van zijn ouders bij het huwelijk verkregen hebben |
| uutscrift |
afschrift |
| uutslach |
alles wat groeit op land, weiland of akker |
| uutsliten (enen) |
iemand tot ballingschap veroordelen |
| uutsteecksel |
uitdrukkelijk vermeld |
| uutwisen (enen |
iemand bij vonnis verbannen. |
| uuytsending |
hoofdelijk omslaan van een belasting |
| uuytzeghellynghe |
bevestigen met een zegel |
| ux. afk uxor |
echtgenote, echtgenoot |
| uxor |
echtgenote, echtgenoot |
| uxor gratuita |
concubine, bijvrouw |
| uxorari |
uithuwelijken, trouwen |
| uxorata |
getrouwde vrouw |
| uxoratur |
gehuwd |
| uxoratus |
getrouwde man |
| uxoris |
van de echtgenote |
| uyrwerckmaecker |
uurwerkhersteller, -maker |
| uytboedelen |
zie uteboedelen |
| uytdeylers |
betaalmeester |
| uytdraeyer |
houtdraaier |
| uytdrager |
sekreetruimer |
| uytecoop |
zie utecoop |
| uyterlijck |
uiterste, uiterste wil, testament |
| uytgenomen |
uitgezonderd |
| uytgescheiden |
met uitzondering van |
| uytgeset |
zie uytgescheiden |
| uytgeseydt waren |
verbannen waren |
| uytgesondert |
uitgezonderd |
| uytgevrongen |
uitgebroken, |
| uythaeler |
ondervrager, ophalers van een overledene voor de begrafenis |
| uytmaener |
deurwaarder |
| uytsne |
verkoop in het klein direct uit het woonhuis, werkplaats, atelier |
| uytverkoren momber |
uitverkoren voogd, o.a. bij zaken betreffende een weduwe noodzakelijke manspersoon die haar zaken behartigde bij rechtshandelingen, vrouwen waren daartoe niet gerechtigd |