| V |
|
|
|
| v. |
afk. vidimus, |
| V.O.W. |
afk. zonder bekende Verblijf Of Woonplaats |
| vaag |
in goede toestand, maar ook leeg, onbeheerd woest, niet scherp |
| vaal |
dood |
| vaalbleek |
grauw, geelachtig bleek |
| vaalt |
mesthoop |
| vaam |
lengtemaat, 1 vaam = ca 5 tot voet,
bij de marine 6 Rijnlandse voeten = 1,88 m1 |
| vaantje |
tapperij |
| vaar |
vrees, gevaar |
| vaats |
lomp, onbeschoft |
| vacant |
ledig, opstaand, onbezet |
| vacante |
vacature |
| vacantie |
ledigheid, viertijd |
| vacantien |
rechts-wijg dagen, er is geen rechtspraak in die periode |
| vacat |
staat open is leeg, vacant |
| vacatie |
bezigheid, ontlediging (ontlasten, bevrijden), ontledigheid ?, ambtelijke verrichting |
| vacca |
koe |
| vacer(e)en |
openstaan, onbezet zijn, vacant (bij een ambt) |
| vaceren |
beledigen, verledigen, ontledigen, ook onbezet ambt, vacante functie |
| vacerende |
zie vaceren, |
| vacillatie |
waggeling ?, wispelturigheid |
| vacilleren |
waggelen, wankelen, weifelen, besluiteloos |
| vadder |
doopvader, geestelijke vader, peter of meter |
| vadderschap |
Peter zijn bij dopen |
| vadderschap |
Peter zijn bij dopen |
| vaddersche |
peetmoeder, doopmoeder |
| vadem |
lengtemaat, was ca. de lengte van uitgestrekte armen zie ook vaam |
| vademen |
meten met de vadem |
| vader |
meestal het hoofd van een bv gesticht etc. |
| vadergoet |
vaderlijke erfgoederen |
| vaderlykzyde |
van vaderszijde |
| vaderslachter |
vadermoordenaar |
| vaderslechtich |
vadermoord gepleegd hebbende |
| vadimodium |
borgtocht, beloofde verschijning voor het gerecht |
| vadius |
borg |
| vaender |
vaandeldrager |
| vaensmit |
hoefsmid bij de ruiterij |
| vaentgen |
vaandel |
| vaerman |
varensgezel |
| vaerschip |
vrachtschip |
| vaerwagen |
vrachtwagen |
| vaessche |
rechterschuinbalk in de heraldiek |
| vagabonderen |
zwerven, rondslenteren, door het land zwerven |
| vagabundus |
zwerver |
| vagant(en) |
rondzwervende mensen die voordroegen ook rondtrekkende priester |
| vagantenliederen |
dans -, liefdes - en drinkliederen van vaganten. de inhoud was vaak voorzien van kritische teksten |
| vage |
onbebouwd, braakliggend terrein woest, |
| vagebond |
landloper, zwerver |
| vagebondage |
landloperij, sterke lust tot zwerven |
| vagebonderen |
rondtrekken als vagebond /zwerver |
| vagen |
schoonvegen |
| vaginarum |
wapen schede maker |
| vagus |
zie vagabundus |
| vaillant |
kloek? moedig, dapper |
| vakenist |
zie valckenaar |
| valabel |
rechtsgeldig, geldig |
| valavond |
bij het vallen van de avond |
| valbrugge |
valbrug in stadspoort of burcht |
| valckenaar |
valkenier |
| valckenhuus |
volière voor valken |
| valdag |
vervaldag |
| valde |
zeer |
| valderen |
sluitbomen over de toegangswegen, hek |
| valdoregat |
de opening van het valluik |
| vale |
benaming voor een donkergeel paard |
| valend |
zijn waard |
| valeur |
waarde, prijs, geldigheid |
| valge |
braakliggend land, land gereed voor inzaaien |
| valhoed |
kinderhoed met een rand ter beveiliging bij het vallen |
| valideren |
geldig zijn, (rechts) geldig zijn, doen gelden, goedkeuren |
| valkebec |
wapen, een soort hamer/strijdbijl |
| valletje |
kort gordijntje langs de schouwbalk |
| Vallis |
Vaals |
| vals-aart |
zie falsaris |
| valscen (iet) |
vervalsen |
| valscer |
vervalser |
| valselyck |
vals, ten onrechte |
| valster |
vallende ster |
| valuatie |
waardering, gelding |
| valueren |
de waarde bepalen |
| valvarius |
huisbewaker, poortwachter, |
| valvaseur |
die naast een baron, of vrijheer is |
| valvassor |
achterleenman |
| van |
door |
| van de hant gelegen is |
van huis gelegen is (in de zin te ver weg gelegen van het huis) |
| van iet rechten |
over een zaak rechtspreken.
ook executie doen wegens een zaak door te panden |
| van iet sliten |
vonnissen in een zaak |
| vandel |
inhoudsmaat voor graan,
1 vandel = 1/4 lopen, ook 16 stedemaat |
| vaneel |
gootpan |
| vanestoc |
zwaar blok, strafwerktuig |
| vangebrief |
schriftelijk bevel van de rechtbank tot gevangen nemen |
| vangen |
gevangene |
| vangenisgelt |
betaling voor leefgeld en verzorging tijdens gevangen houden |
| vangere |
stroper, jager |
| vani |
diverse |
| vaniteit |
ijdelheid |
| vanteren |
beroemen |
| varbinder |
kuipenmaker |
| varen |
slagboom, hek |
| varentman |
zeeman |
| variabel |
veranderlijk, wisselbaar |
| variatie |
verandering |
| variëren |
veranderen, afwisselen, afwijken |
| varieteit |
verandering |
| varing |
stier |
| varingloper |
met een dekstier langs de boerderijen gaan |
| various |
wegens pokken |
| varken |
stoffer, veger |
| varkencooye |
varkenshok |
| varkensbake |
zij de varkenspek |
| varkensbeer |
mannelijk varken |
| varkensbrinc |
weiland waar de varkens liepen |
| varkensdrapier |
lakens geweven van varkenswol? |
| varre |
stierkalf, jonge stier |
| varsebalie |
vleeskuip |
| varuweren |
de waarde bepalen |
| vascularius |
kuipen en tonnen maker |
| vaselos |
dekstier |
| vaselvarker |
varken voor te dekken, “beer” |
| vassaelheer |
leenheer, feodale heer |
| vassaelhof |
leenhof |
| vassaellerije |
leengoed, rechtsgebied van een leenhof |
| vassal |
leenman, smalheer (ambtachtsheer)
ook vazal, hij die dient |
| vassallus |
zie vassal |
| vassus |
zie vassal |
| vast ende stade |
vast, blijvend, definitief rechtsgeldig, onaanvechtbaar |
| vat |
kom / schotel van een eetservies |
| vaticineren |
waarzeggen |
| vatmerken |
merktekens op vaten |
| vatzaad |
oppervlaktemaat,
1 vatzaad = 1/16 mudzaat |
| vauatiemeester |
penningmeester |
| vausseur |
vazal |
| vavasserie |
achterleen |
| vazal |
vrijman, onder het gezag van een heer, hij was hem getrouwheid en gehoorzaamheid schuldig en met “raad” en “daad” (krijgsdienst met paard en soldaten) terzijde staan |
| vazal-heer |
ook leenman, slaafse volgeling |
| vd |
afk. vendémaire, maand van de wijnoogst |
| Vd. |
afk. huw. akte, vader van de bruid |
| Vecht-meester |
schermmeester die les geeft in schermen |
| vechtboete |
door de overheid opgelegde boete voor op straat vechten |
| vechtcore |
boete voor vechten |
| vechtelijc |
straatgevecht |
| vechtement |
Zie vechtsel |
| vechtsake |
berechting van een vechtpartij |
| vechtsel |
vechtpartij |
| vector |
voerman, koetsier |
| vedder |
oom van vaders of moederszijde |
| vedel |
viool, muziekinstrument met 3-5 snaren |
| vedelaar |
vioolspeler |
| vedelboge |
strijkstok viool |
| vedova |
weduwe |
| vedovus |
weduwnaar |
| veduvelt |
door de duivel bezeten |
| vee-helper |
veearts zonder opleiding |
| veechhede |
naderende dood |
| veedemarct |
veemarkt |
| veeknaap |
knecht op een boerderij |
| veelike |
op meer personen toepasselijk |
| veem |
gezelschap |
| veemnote |
lid van een veemgericht , “veem”een bepaalde rechtbank |
| veemschepen |
lid van een veemgericht in zijn hoedanigheid van schepen |
| veemvroegich |
door het veemgericht te berechten |
| veen (bij vee ) |
een stuk vee |
| veender |
veenboer, turfhandelaar |
| veenman |
zie veender |
| veensater |
bewoner van neen polder of in een veengebied |
| veerdere lasten |
overige lasten (kosten) |
| veerhuus |
zie veerstal |
| veerinc |
fokstier |
| veerstal |
overzetplaats van het veer |
| veertigste penning, |
40e penning, gewestelijke belasting over onroerend goed, ca. 2,5% van de koopsom |
| veesch |
al het vee, dierlijk |
| vegederinge |
vergadering, bijeenkomst |
| vegemes |
mes van hoefsmid |
| vegesimo |
twintigste |
| vegten |
vechten, ruzie maken lijfelijk contact |
| vehement |
hevig, heftig |
| vehementie |
hevigheid |
| veige |
de dood nabij |
| veil |
zie feil |
| veiling |
bij opbod verkopen, in veiling brengen |
| veillichsbrief |
vrijgeleide |
| vel |
afk. alias, ook genoemd |
| vel |
of, ofwel
ook kattig vrouwspersoon |
| veldboer |
keuterboer op pas ontgonnen grond |
| veldscheerder |
barbier bij een leger, chirurgijn |
| veldweifel |
onderofficier |
| velewivich |
meerdere vrouwen hebben getrouwd |
| velijn |
fijn perkament |
| vellebijl |
houthakkersbijl |
| vellemaker |
perkamentbereider |
| vellen |
vermoorden, omleggen |
| velleschieter |
uitzoeker en schoonmaker van de vellen |
| velociteit |
rasheid, snelheid |
| velouté |
fluweel |
| velpen |
fluweelachtig satijnweefsel |
| velt |
grondweefsel van lakenstof |
| veltbrant |
bos-, terrein- en/of heidebrand |
| veltroof |
stelen van het gewas op een akker |
| veltsicke |
geit |
| veltsiec |
melaats |
| veltslant |
akkerland, bouwland |
| veltwort |
kletspraat, laster |
| velvet |
weefvorm van fluweel |
| velveteen |
katoenfluweel |
| veme |
gerecht van onderdelen, dat door vrijen bezet wordt en onder koningsban rechtspreekt in strafzaken |
| vemeesamen |
uit de gemeenschap uitgestoten, verbannen |
| vemen |
veroordeelden door het “veme” |
| venaal |
veil, te koop, omkoopbaar |
| venator |
jager |
| vend |
afk. vendémaire, maand van de wijnoogst |
| vendel |
troep militairen, compagnie,
1 vendel = 175 personen, ook vaandel |
| vendémiaire |
september |
| vendiceren |
toe-eigenen |
| vendidit |
hij heeft verkocht |
| vendit |
(hij) verkoopt |
| venditie |
verkoping |
| venditor |
verkoper, handelaar, slijter |
| vendrich |
vaandrig |
| vendue |
verkoping in het openbaar |
| vene |
veen, veengronden |
| venerabel |
eerwaardig |
| veneratie |
eerbiedwaardigheid, eren eerbiediging, eerbiedigheid |
| veneris dies |
vrijdag |
| veniam aetatis |
gunst ten aanzien van de leeftijd, meerderjarigheidsverklaring |
| venijnmaker |
gifmenger |
| veninen |
vergiftigen |
| veninersche |
gifmengster |
| venit |
hij komt, kwam |
| venne |
waterig stuk land, veenland |
| venstercassine |
kozijn voor raam |
| vensterdicht |
met goed sluitende vensters |
| vensterie |
winkel met een etalage |
| venstrier |
winkelier |
| vent, |
afk. ventôse, maand van de winden |
| ventegoed |
koopwaar die los verkocht mag worden |
| venteuze |
pompoen, waarmee men deed aderlaten |
| ventileren |
wannen (koren zuiveren in de wan?), redenering, windelen ? |
| ventôse |
februari |
| ventosen |
aderlaten met een venteuse (pompoen) |
| ventvoerder |
marktschipper, schipper op een boot die goederen naar de markt vaart |
| venuskwaal |
venerische ziekte (geslachtsziekte) |
| veraast |
verlokt |
| verantwoirder |
beklaagde, gedaagde |
| verassisen |
accijns over iets betalen |
| verbaal |
vertelling, verhaal |
| verbael scripto |
schriftelijk vastgelegd |
| verbaelmonden |
verkwanselen, niet goed beheren als voogd van de goederen van onder zijn beheer staande (minderjarige) kinderen
ook voor de goederen van een onder zijn hoede staande vrouw (weduwe) |
| verbaelmonden |
als voogd het “goed” van een onmondig kind niet goed beheren, ook het “goed” van zijn vrouw niet goed beheren |
| verbaernen |
zie verbernen |
| verbaliseren |
zijn zaak met de mond verdedigen |
| verbannen |
het recht om te verblijven in een bepaald rechtsgebied verbieden |
| verbant |
overeenkomst, verdrag, verbintenis |
| verbantbrief |
schriftelijke bevestiging van een “verbant” |
| verbarghstede |
plaats waar iets verstopt is, schuilplaats |
| verbatim et litteratim |
woord voor woord, letterlijk weergegeven |
| verberger |
heler, verkoper van gestolen goederen |
| verbernen |
verbranden, in het vuur werpen, iemands boedel in brand steken |
| verbeten |
doodgebeten, verscheurd |
| verbeterhuys |
gesticht, (her-)opvoedingsgesticht |
| verbeurte |
verbeurdverklaring |
| verbeyder |
gerechtigde op de troonopvolging |
| verbiedegelt |
verschuldigd geld voor een bekendmaking, oproeping, dagvaarding |
| verbijsteren (iet) |
wegmaken, doen verloren gaan |
| verbint |
verbond, verbintenis, verdrag |
| verblieren |
verwoorden |
| verboernisse |
verbeuren |
| verbornen |
zie verbernen |
| verbot |
bevel om iets niet te doen |
verbreken (iet)
|
een misdrijf plegen, dat bij een wetsbepaling verboden is of dat men zich verbonden heeft niet te plegen |
| verbrieven |
op schrift stellen |
| verbrinnen |
zie verbernen |
| verchensinghe |
verpachting, overdragen in eigendom tegen een vaste pacht |
| verçiering |
zie fictie |
| verckens |
varkens |
| verckensdriver |
met varkens trekken voor de verkoop |
| verckensherder |
varkenshoeder |
| verckensnider |
beren castreerder |
| verclaerzen |
een uitspraak doen, een verklaring geven |
| verclaghen |
aanklagen, beschuldigen |
| verclaren (iet) |
een wetsbepaling door het "claren" (d. i. door het geven van een beslissing over een twijfelachtige plaats) daarvan veranderen, een interpretatieve wet maken. |
| verclaringe |
een ordonnantie door latere bijvoegingen en veranderingen gewijzigd |
| vercnaghen |
zich beklagen |
| vercoft |
verkocht |
| vercofte huijsraet |
verkochte huisraad |
| vercontumachiert |
bij verstek veroordeelt |
| vercoopene |
verkopen |
| vercoopstrige |
verkoopster |
| vercort soude sijn |
tekort zou komen |
| verdachvaerden (enen) |
dagvaarden. |
| verdachvaertbrief |
schriftelijk dagvaarden |
| verdartelen |
ongeschikt gemaakt voor de krijgsdienst |
| verdeligen |
vernietigen |
| verdelven |
afgraven, dieper graven, door afgraven vernietigen |
| verdestrueert |
verwoest |
| verdeuemer |
Hij die veroordeelt |
| verdieren |
prijs verhogen |
| verdilligen |
zie verdeligen |
| verding |
financiële overeenkomst |
| verdoemen |
veroordelen in buiten rechte, terechtstellen |
| verdoemmenisse |
veroordeling, verdoemenis |
| verdoeninge |
zelfmoord, zich zelf van kant maken |
| verdomt |
vervloekt, verdomd |
| verdopen |
opnieuw dopen |
| verdoringe |
bedrog, misleiding |
| verdorven |
gestorven in een ellendige toestand verkerend |
| verdracht |
kwijtschelding, vrijstelling geven |
| verdrenken |
verdrinken, ook dronken voeren, doornat maken |
| verduemen |
zie verdoemen |
| verduesteren |
verduisteren, geheim houden, onherkenbaar maken door vlekken |
| verduutschen |
zie verduytschen |
| verduwariën |
een lijftocht op iemand vastzetten |
| verduymen |
zie verdoemen |
| verduytschen |
vertalen in het Nederlands “duyts”= Nederlands |
| vere |
veerman, veerpont |
| vereden |
een nieuwe eed van iemand vergen |
| veredet |
beëdigd |
| vereeliken |
uithuwelijken |
| vereeringe |
geschenk |
| vereffenaar |
bemiddelaar |
| vereffening |
het tot stand komen van een”zoen” of vergelijk, door een uitspraak beëindigen |
| vereigenen |
in eigendom toewijzen |
| vereklikker |
politiespion |
| verenbed |
een met veren gevulde beddenzak |
| vererfpachten |
in erfpacht geven |
| verevelen |
verminderen |
| verexcisen |
onderwerpen aan het betalen van accijns |
| vereyniginge |
overeenkomst. Vedrag |
| verfrouwen |
verblijden |
| vergaarder |
belastingontvanger |
| vergaderen |
met iemand trouwen |
| vergaderinge |
zie vergederinge |
| vergator |
vendumeester |
| vergelt |
uitbetaling, ook vergelding |
| verghaert |
bijeen |
| vergiën |
in recht verklaren |
| vergieren |
meten met de roede |
| vergoedinge |
uitkering uit een boedel |
| verguedinge |
zie vergoedinge |
| vergult papier |
(vermoedelijk) met goud opdruk |
| verhaelbrief |
acte waarin het verhaalsrecht wordt toegekend c.q. medegedeeld aan belanghebbende |
| verhangen |
vonnis uitgevoerd van ophangen aan een galg |
| verhangenisse |
ophanging |
| verheffen |
officieel verklaren zich aan de formele vereisten van trouw aan de leenheer te zullen voldoen door de erfgenaam van een leen |
| verheffinge |
de erkenning van de leenheer gedaan bij het “verheffen” van het leen, telkens wanneer een nieuwe leenopvolger optreedt |
| verhemelte |
plafond, zoldering |
| verhengenisse |
toelaten, gedogen, verlof |
| verheyschende |
vereisen |
| verhoeken |
in het klein verkopen |
| verhoeren |
vernemen, ook: echtbreuk plegen |
| verhoert |
overspelig |
| verhopen |
hopen |
| verhuden |
zie verhueden |
| verhueden (iet) |
verbergen, geheim houden |
| verhuert sall waerden |
verhuurt zal worden |
| verhuwen |
hertrouwen |
| veriër |
veerman, veerpont |
| vérificateur (des pois et mesures) |
ijkmeester (van de gewichten en maten) |
| verificatie |
waarmaking |
| verificeren, |
zie verifiëren |
| verificieren |
met bewijzen staven, bekrachtigen |
| verifiëren |
waarmaken, waartuigen? |
| verismile |
waarschijnlijk, de waarheid gelijk, geloofwaardig |
| verjaerde sculden |
schulden die ouder zijn dan een jaar |
| verkinschen |
kinds worden, dementeren |
| verkoepen |
verkopen |
| verkogt |
verkocht |
| verkoopmeester |
vendumeester |
| verkuisen |
mooi maken, tooien |
| verkündigen |
ontbieden, oproepen, de huwelijksgeboden afkondigen |
| verkündigung |
oproeping |
| verlaat |
sluis |
| verlaatshere |
zie verlaatsmeester |
| verlaatsmeester, |
sluiswachter |
| verlacht |
voorgeschoten |
| verlaeghijnghe |
ruilen |
| verlaet |
kwijtschelding, vrijstelling geven, vergiffenis schenken, maar ook het iemand iets ontzeggen of weigeren |
| verlakker |
schilder met lakverf |
| verlatersche |
een vrouw die iets vergeeft |
| verlatinge |
kwijtschelding, ontheffing van een verplichting, ook ontslag uit een ambt |
| verleggen (iet) |
voorschieten |
| verlemen |
beschadigen, verminken |
| verleninge |
schenking, verlening van een gust of voorrecht |
| verleunen |
afstand doen van zaken, verzaken |
| verlezen |
op kwaliteit controleren van o.a wol |
| verlidinge |
gerechtsbrief, ook iets dat voorbij gaat |
| verlie |
een voor de schepenen afgelegde belofte voor betaling van schuld |
| verlieningen |
zie verleninge |
| verlienisse |
verklaring voor de schepenen gedaan, aangaande een schuld |
| verlij |
betalingsbelofte, schuldbekentenis |
| verlijden |
het passeren van een akte |
| verlijen |
belenen |
| verlijfpachten |
levenslang , verhuren, verpachten aan iemand |
| verlijftochten |
aan iemand het vruchtgebruik geven |
| verlijftochtigen |
zie verlijftochten |
| verloven (iet) |
zijn goed door een ” lofte” verbinden, verpanden, ook: (hem in iet). zich door een “lofte” tot iets verbinden |
| verly |
passeren van een akte |
| vermaegen |
in het klein verkopen |
| vermaninge |
terechtwijzen |
| vermeenisse |
verbanning, banvloek, ook medeplichtigheid aan doodslag en moord |
| vermeensaemheit |
verbannen uit de gemeenschap |
| vermeet |
beweert |
| vermenen |
menen van oordeel zijn |
| vermengelen |
verenigen, kan ook door een huwelijk |
| vermenichte |
medeplichtig aan moord |
| vermeten |
durven beweren, zich beroemen op, in rechte iets beweren |
| vermoegen |
vermogen, beste kunnen |
| vermoetsoenen |
afkopen van een meningsverschil |
| vermombaren (enen) |
voogd over iemand zijn |
| vermostelijk |
beschimmeld, bedorven |
| vermuege |
wegens |
| vermuft |
verrot, bedorven |
| vernemer |
inquisiteur |
| vernufteling |
ingenieur, genie, geleerde |
| vero |
waarachtig, echter, wettig, waarlijk |
| verobligeren |
verbinden, borgstelling |
| verolmt |
vergaan |
| veronrechtinge |
aangedaan onrecht |
| veroorsatinge |
vergoeding |
| verorveden |
een vete vijandschap afzweren |
| verpangelen (iet) |
verruilen |
| verpennewaerden |
in het klein verkopen |
| verplecht |
een in rechte gedane schuldbekentenis |
| verplegen |
zich in rechte verbinden ("verplichten") |
| verponding |
grondbelasting |
| verpoyen |
verdrinken, in de zin van tijd verdrijven met drinken |
| verradachtich |
verraderlijk, vals, niet te vertrouwen |
| verradende |
vals, niet te vertrouwen |
| verramponeren |
toetakelen |
| verrasschenische |
verkrachting, zwaar aanranden |
| verrechten (iet) |
iemand voor iets vergoeding geven. |
| versamenen |
verbinden, paren.. “ in huwelijc versament siin,” getrouwd zijn. |
| versamentlijc |
gezamenlijk |
| verscalken (enen). |
bedriegen |
| verscheminge |
iemand te schande maken, beroven van iemands eer |
| verschenen |
vervaldatum |
| verschieten (iet) |
vooruitbetalen, voorschieten |
| verschot |
geldelijke lasten belasting, geldelijke inkomsten |
| verschoten |
het schot aangeven voor de belastingen |
| verschotponden |
het aandeel van iemand in “ponden”bepalen in het “schot” |
| verschrivinge |
oproeping |
| verschulden |
door een vergrijp verliezen, verbeuren |
| verschuldigen |
zich aan een vergrijp schuldig maken |
| versegelen |
met een zegel bekrachtigen, bezegelen |
| versegelinge |
het bekrachtigen van een overeenkomst door het aanbrengen van een zegel |
| versekeringe |
zekerheidstelling, het zeker maken van iets |
| versen(in) |
vers geheugen hebben, nog goed kunnen herinneren |
| versetgelt |
een recht betalen voor een stuk grond bij verandering van eigenaar |
| versetten ( iet an iet) |
door verpanding iets bezwaren |
| versie |
overzetting, omzetting, draaiing, wending |
| versien |
voorzien |
| verso |
achterzijde, op de achterkant van het blad |
| versoec |
rekwest |
| versoeckende |
verzoekt |
| versouck |
zie: versoec |
| verspertinus |
van de avond |
| versseren |
verkeren, oefenen, omgaan |
| verstaan |
ondervraagd |
| versteeck |
verstek |
| versteecke oft defalte |
zie versteeck |
| versterf |
door erfenis in eigendom verkrijgen |
| versterfnesse |
hetgeen iemand bij versterf aankomt, erfenis. |
| versterven |
door sterven verminderen.
ook door sterven verbeurd worden, op een ander overgaan |
| verstoelen |
het regelen van de onderhoudsplicht aan de dijken |
| verstoeren (enen iet). |
vergoeden |
| verstorven, de bruid/bruidegom |
de bruid of bruidegom is overleden in de afroepings-periode |
| versturven |
overlijden |
| versturven zijnde tot |
overleden in |
| versus |
naar, tegen |
| verte |
(aan onderzijde blad) keer blad om |
| vertegen |
afzien van |
| verthijen |
afstand doen |
| vertichten |
in rechte afstanddoen van iets |
| vertiën |
zie vertichten |
| vertien (iet) |
uitstellen. |
| vertiën (op enen of iet, van iet) |
van iets afstand doen. |
| vertienden |
tienden van iets betalen of heffen |
| vertiendinge |
het betalen of heffen van de tienden |
| vertieren |
overgaan in andere handen |
| vertrecken |
weggaan |
| vertroncen |
na de dood van de eigenaar naar een andere tak of familie over gegaan |
| vertugen |
getuigenis tegen iemand afleggen, door een verklaring afleggen bewijzen |
| vertweefelijnghe |
overhalen door belofte of geld |
| verus |
waar, echt, authentiek |
| vervaertijt |
verhuistijd, het einde van den termijn waarvoor een perceel verhuurd is. |
| verveerdigt |
gereedgemaakt |
| vervollen |
aanvullen |
| verw |
verf |
| verwachter |
bewaker |
| verwaeresche |
zie verwaerstere |
| verwaerstere |
baker |
| verwaetenisse |
kerkelijke ban, banvloek |
| verwane jacht |
de hoge jacht |
| verwaten |
geëxcommuniceerd, in de ban gedaan |
| verwedden |
verpanden, door een pand verzekeren |
| verwedemen |
als weduwen goed vastzetten |
| verwedersaten |
hertrouwen |
| verweerder |
gedaagde |
| verwen |
verven (de verf zelf) |
| verwerdere |
gedaagde, verweerder |
| verweren |
van ontslaan |
| verwerker |
werkgever, geefster |
| verwesen |
ouders verliezen door overlijden |
| verwettigen |
in rechte aanhangig maken |
| verwin |
toewijzing bij executie |
| verwinbrief |
akte met beschrijving van het “verwin”, verwin= toezegging |
| verwiser |
rechter |
| verwkoopers |
verfhandelaar |
| verzogt |
verzocht |
| verzorger |
proviandmeester |
| vesper |
oorspronkelijk avond, de voorlaatste kloosterlijke gebedstijd, in oorsprong vlak voor zonsondergang, later vanaf 1300 omstreeks 3 uur ‘s middags |
| vesperi |
‘s avonds |
| vespertinam |
na de vesper,’s avonds |
| vespertinus |
tot de avond behorend |
| vespillo |
doodgraver, lijkdrager |
| veste |
verdedigingswerk, bolwerk |
| vestel |
sierspeld, broche |
| vestgelt |
geld verschuldigd stuk wal of vesting |
| vestgracht |
vestinggracht |
| vestiarius, vestiflex |
kleermaker |
| vestige |
spoor, voetstap |
| veter |
smalle gevlochten band |
| veteramentarius |
opkoper |
| vétérinaire pour les vaches |
dierenarts (voor de koeien) |
| vethuus |
stal voor de opslag van stalmest |
| vetmannetje |
betaalmiddel, kleine Keulse munt, genoemd naar de er op afgebeelde vette monnikfiguur |
| vetramentarius aerarius |
ketellapper |
| vetschoen |
vetleren schoen |
| vette |
mest, bemesten |
| vetten |
vet mesten, ook looien |
| vetter |
kind van oom of tante |
| vetterhuys |
leerlooiershuis |
| vettewarie |
handel in vetwaren |
| vettewarier |
vethandelaar |
| vettik |
veldsla |
| vetula |
oude, bejaarde vrouw |
| vetulus |
oude, bejaarde man |
| vetus |
oud, bejaard |
| veuf |
weduwnaar |
| veuve |
weduwe |
| vexatie |
kwelling, moeite |
| vexeren |
kwellen, plagen |
| vexillarius, vexillifer |
vaandeldrager |
| vezelaar |
fluisteraar, gebedsgenezer |
| vezelen |
fluisteren |
| vezum |
luier |
| vf |
afk. veuf, weduwnaar |
| Vg |
afk. huw. acte, vader van de bruidegom |
| vi |
krachtens |
| vi rubri sigilii |
uit kracht van het rode zegel, |
| vi rubris sigilli |
door de kracht van het rode zegel |
| viaticum |
reisgeld = laatste Oliesel, avondmaal |
| vicarie |
stadhouderschap, prove, geestelijk inkomen |
| vicarius |
plaatshouder, stadhouder, ook pastoor |
| vice |
mangelbeurt. item, gebrek, ondeugd, ook in plaats van |
| vice pastore |
plaatsvervanger van de pastoor |
| vice verca |
omgekeerd |
| vicecomes |
zie vicomte |
| vicecomitissa |
burggravin |
| vicecurei |
pastoor |
| vicedecurio |
onder-korporaal |
| vicenarius |
twintigste |
| vicesimo |
op de twintigste |
| vicesimus |
twintigste |
| vicie |
ondeugd, slechte gewoonten |
| vicies |
twintigmaal |
| vicieus |
ondeugende, gebrekkig |
| viciniteit |
nabuurschap |
| vicino |
zie vicinus |
| vicinus |
buur, buurman, aangrenzend buurman |
| vico |
in het gehucht, op straat |
| vicomte |
burggraaf |
| victorie |
overhand, overwinning, zege |
| victorieus |
zege-rijk, overwinning |
| victualie |
voedsel, leeftocht |
| victualiëren |
voeden, spijzen |
| vicus |
wijk, buurt, gehucht, straat |
| vid. |
afk vide, zie (zien) |
| vide |
zie |
| videlicet |
namelijk, te weten |
| vidibatur |
hij scheen, hij leek |
| vidimus |
akte waarbij een gezaghebbend persoon onder zijn zegel verklaart, de een of andere oorkonde gezien te hebben, door welke verklaring hij derhalve de inhoud daarvan erkent |
| vidimus authentijcq |
gelegaliseerd afschrift van een akte en oorkonde door bevoegd persoon, meestal door hem gezegeld voor echt |
| vidit |
heeft dit gezien |
| vidua |
weduwe |
| vidualitium |
weduwegeld, lijftocht |
| viduam relinquens |
als weduwe achtergeblevene |
| viduatum |
tot weduwe/weduwnaar gemaakt |
| viduitas |
weduwe -/ weduwnaarstaat |
| vidus relicta |
nagelaten weduwe |
| viduum relinquens |
als weduwnaar achtergeblevene |
| viduus |
weduwnaar |
| viego |
kuiper |
| vier nonen |
vastentijd van Aswoensdag tot voor Invokavit (6e zondag voor Pasen) |
| vierbance |
rechtbank |
| vierbesienders |
brandweerman |
| vierbrant |
toorts, fakkel |
| vierdach |
feestdag |
| vierdalf |
zie vierdehalf |
| vierde paert |
vierde deel |
| vierdehalf |
drie en een half |
| vierdelen |
martelstraf, aan handen en voeten gebonden uiteen trekken |
| vierdepit |
soort turf |
| vierder |
inhoudsmaat van een emmer |
| vierendeel jaers |
kwartaal |
| vierendelen |
inhoudsmaat voor graan = ca 11ltr. |
| vierijzer |
munt17e-18e eeuw , gelijk aan 9 oortjes |
| vierkamer |
donderbus |
| vierkante roede |
oppervlaktemaat = 1/10 spint = 17 m2 |
| vierloot |
gewicht, 1 vierloot = 4 lood of 2 ons |
| vierman |
brandweerman, hield toezicht op het doven van de lichten en vuren na de avond (vuur) klok |
| vierscare |
de plaats waar de terechtzitting gehouden wordt. (de plaats tussen de vier scharen of de vier banken.) |
| vierschaar |
rechtbank |
| vierschaerdach |
dag dat de rechtbank bijeenkomt |
| vierschare |
zie vierschaar |
| viertale |
graanmaat, 1 viertale = ¼ hoet |
| viertel |
oude inhoudsmaat |
| vierthien |
veertien |
| viesebel |
onzichtbaar |
| vieter |
zie viego |
| vietor |
(manden)vlechter, tonnen en vaten maker |
| vigeren |
groeien, leven, sterk en krachtig zijn |
| vigesimus |
twintigste |
| vigeur |
sterkte, kracht |
| vigilant |
wakker |
| vigilante |
vierpersoons gesloten rijtuig |
| vigilantie |
wakkerheid |
| vigilarius |
waker |
| vigileeren |
toezien, waken |
| vigilia |
(zonder voorzetsel) de dag voor Kerstmis, 24 december, |
| vigilia vigiliae |
2 dagen voor Kerstmis, 23 december, |
| viginti |
twintig |
| vigore rubri sigilii |
krachtens het rode zegel, (tegen betaling kon vrijstelling van de huwelijksafkondiging worden verkregen) |
| vigoreus |
sterk, krachtig, fris |
| vijffmannen |
het vijffgericht, een stedelijk rechtscollege, bestaande uit vijf mannen |
| vijl |
slecht, gering, onachtbaar, onwaard |
| vijver |
wormziekte |
| vilain |
guitachtig, schandelijk, afgunstig |
| vilainie |
guitig, afgunstigheid |
| vilipenderen |
verachten, versmaden |
| vilipendie |
verachting, klein-achting, geringschatting, verguizing |
| villa |
boerderij, gehucht, pachtgoed |
| villae |
Romeinse boerderij, - hofstede |
| ville |
doopkind, petekind
ook stad |
| villica |
pachtster |
| villicus (maior) |
pachter, dorpeling, landgoedbeheerder |
| viloa |
soort strijkinstrument voorloper van de contrabas |
| vilt |
vrek, gierigaard |
| viminarus |
mandenmaker |
| vinctor |
kuiper |
| vindemie |
wijntijd, wijnoogst |
| vinder |
vrederechter
ook stadskeurmeester |
| vinder |
scheidsrechter |
| vinderie |
ambtsgebied van een “vinder “ |
| vinderschap |
scheidsrechterlijke bemiddeling door de vinder, arbitrage |
| vindicatie |
toe-eigening |
| vindiceren |
vrijmaken, verlossen, bevrijden, eigenen, wreken |
| vingt |
twintig |
| vininer |
gifmenger |
| vinitor |
wijnboer |
| vink |
penis, maar ook schooier, klaploper |
| vinnigheid |
varkensziekte? |
| violatie |
schoffering, schending |
| violatio |
onteren, |
| violent |
gewelddadig, met geweld, geweldig |
| violentie |
geweld, schoffering |
| violeren |
schofferen, verkrachten, schenden. ontheiligen, ontwijden |
| vioolkens |
langhals flesjes |
| vir(is ) |
man, echtgenoot |
| virgier |
boomgaard, lusthof |
| virgina |
maagd, jonge dochter |
| virgo |
maagd, jonge dochter, ongehuwde vrouw, non |
| virgo honesta |
de eerbare jonkvrouw |
| virgulator |
bezemmaker, bezembinder |
| virguncula |
meisje |
| viri |
van de man, van de echtgenoot |
| viribus exhaustus |
uitgeput van krachten |
| viridium dies |
witte donderdag |
| virtuosus |
deugd vol |
| visben |
platte vismand, een tenen mand voor vis |
| vischhakker |
visfileerder |
| vischhoeken |
vishaken |
| vischpagter |
vleeshandelaren die de (vis) pachtrechten hebben |
| vischvinders |
keurmeester van vis |
| visconte |
ondergraaf |
| visie |
zienswijze, schouwing, inzage |
| visier |
doorzicht |
| visiker |
dokter, geneesheer |
| visioen |
gezicht, gezichtspook, toongezicht, verschijning |
| visis litteris reverendi |
gezien de brieven van de eerwaarde |
| visitatie |
bezoek, onderzoek aan den lijve |
| visiteerder |
bezocht |
| visiteren |
bezoeken, bezichtigen |
| visiteur |
inspecteur |
| visopkoopers |
vishandelaren |
| visscherije |
visrechten |
| vistelator |
fluitspeler, speelman |
| visum repertum |
(schriftelijk) verslag van een onderzoek |
| vitam cum morte commutavit |
heeft het leven met de dood verwisseld |
| vitam cum morte conjuxit |
verbond het leven met de dood |
| vitie |
ondeugd, mangel |
| vitieus |
vol fouten, ondeugend, gebrekkig |
| vitor |
zie vietor |
| vitr. |
afk. vitricus, ouderling, ook genoemd als schoon -en stiefvader |
| vitriarius (iator) |
glazenmaker |
| vitricus |
ouderling, ook genoemd als schoon -en stiefvader |
| vitrifactor |
glazenmaker, glasblazer |
| vitrifex |
zie vitrifactor |
| vitripictor |
glasschilder |
| vitsel |
twijgen, rijshout |
| vituperabilis |
versmadelijk, te waarderen, aantrekkelijk |
| vituperatie |
versmading |
| vitupereren |
lasteren, verachten, versmaden |
| vivaciteit |
levendigheid, langlevendheid |
| vivadierer |
bezemmaker |
| vivens |
levend, in zijn onderhoud voorzien met |
| viverit |
in / tijdens (zijn) ( haar) leven |
| vivres |
mondvoorraad, levensmiddelen |
| vlaams pond |
munt17e-18e eeuw , gelijk aan 20 schellingen |
| vlasaard |
akker met vlas teelt |
| vlasscaert |
grove deken, dekkleed |
| vlastiende |
tiende van vlas |
| vlaszaad |
lijnzaad |
| vlecke |
zie vlegge |
| vleek |
vleugel |
| vleesbank |
pijnbank, executieplaats |
| vleeschambocht |
slager, vleeshouwer |
| vleeschelijke conversatie |
geslachtsgemeenschap |
| vleeschhouwer |
slager |
| vleeskleur |
heraldiekteken, kleur, natuurlijke huidkleur, weergave met korte verticale onderbroken streep arcering |
| vleet |
het geheel van de uitstaande netten |
| vlegel(e) |
dorsvlegel |
| vlegewerf |
dorsvloer |
| vlegge |
zijde van een geslacht varken |
| vlegkast |
met gaasdoek bespannen kastje |
| vlei |
geul in ondiep water |
| vleisch |
vlees |
| vleischbancken |
vleesbank, vleesmarkt, vleeshandel in het groot |
| vleischen |
slachten |
| vleischouwers |
slagers, ook beul, peiniger |
| vleishues |
slagerij |
| vles |
vlees |
| vlet |
vrachtschip op de binnenwateren |
| vletschuit |
zie vlet |
| vleysch |
zie vles |
| vleyschbanc |
plaats in de vleeshal waar vlees wordt verkocht |
| vliek |
pijl |
| vliemen |
aderlater |
| vliemenlater |
aderlaten, chirurgijn |
| vlier |
moerasveen |
| vlint |
kei, |
| vlocke |
sneeuw |
| vloeder |
vloer |
| vloederhuus |
huis met dorsvloer |
| vloghe |
duiventil |
| vlos |
bagger of turf beugel |
| vlotelingen |
zeesoldaten, schepeling |
| vlotjager |
persoon, soms met paard, die een vlot trekt |
| vlotrecht |
snelrecht |
| vlotschuit |
plat vaartuig voor vracht |
| vlouw |
drijfnet voor de visvangst op rivieren |
| vlys |
zie vles |
| Vo. |
afk. huw. Akte, voogd van de …… |
| vocabulaar |
vertaalboek, woordenboek |
| vocatie |
beroep |
| vocatur |
wordt genoemd |
| voceren |
roepen, beroepen |
| vochte |
voogd |
| vocifereren |
luide roepen, krijsen, morren |
| voder |
voering, soms ook als voerder geschreven |
| vodercoren |
koren gebruikt voor veevoer |
| voecht |
zie vochte |
| voeder |
groot wijnvat, ook gewicht van hoeveelheid lood |
| voedervat |
vat bestemd voor voedselopslag |
| voegen |
samenvoegen, bijvoegen |
| voeginge |
schikking in een zaak |
| voelderman |
visiteur |
| voer |
wagenvracht ofwel: zoveel als door één paard op een kar getrokken kan worden, hoeveelheden en gewichten verschillen per gebied |
| voerberuyrte |
voor genoemde |
| voerlaken |
stof voor voeringen |
| voerman |
man die een met paard of ossen bespannen wagen bestuurt |
| voerraet doen |
bedrog plegen bij de behandeling van een zaak. |
| voerraet pleghen in iet |
zie voerraet doen |
| voerseyde |
voor genoemde |
| voertvorderen |
verder vervolgen, de behandeling van een rechtzaak |
| voervoght |
vervoegd bij |
| voerwekers |
wachters die de eerste avond-wacht lopen |
| voesterdochter |
pleegdochter |
| voesterkint |
pleegkind |
| voesterlinc |
zie voesterkint |
| voestermoeder/vader |
pleegmoeder resp. pleegvader |
| voestersone |
pleegzoon |
| voet |
oppervlakte maat, groot ca 0,09 ca,
in elk deel van het land anders van oppervlak.
ook lengtemaat, 1 voet = 31,3 cm
in elk deel van het land anders van lengte |
| voetboge |
voetboog, wordt gespannen door met een voet op de grond de boog te drukken |
| voetboogschutters |
schutters die bewapend met een voetboog, later ook met “haakbussen”bewapend nog zo genoemd |
| voetcleet |
vloerkleed |
| voetwerk |
enkelvoudig tafeldamast |
| vogellerije |
recht van vogelvangen |
| vogelroede |
met lijm besmeerde roede voor het vangen van vogels |
| vogelvrijverklaarde |
banneling |
| vogelvrijverklaren |
verbannen |
| vogelvrijverklaring |
buiten bescherming van de wet verklaard en bloot gesteld aan ieders vervolging, verbannen |
| voghelen |
vogels |
| voirschreven |
voor genoemde |
| voirszeid |
voornoemde |
| voirtgaende |
verder gaande |
| vol betaelt |
geheel betaald, voldaan |
| volbeteren |
ten volle voldoen |
| volbord |
toestemming, bewilliging, bij vonnis uitspraak |
| volborden |
toestemmen in iets |
| volbroeder |
echte broer |
| volbürtige geschwister |
kinderen die allen de zelfde vader en moeder hebben |
| volcheet |
volg -eed, de eed der eedhelpers of eedvolgers, waardoor de waarheid van de eed van de hoofdpersoon bevestigd wordt |
| volente Deo |
als God wil |
| volgeboren |
door wettige geboorte |
| volhoevenaer |
hij die alle rechten van de”hoevenaar”of pachter heeft of die een “volle hoeve” heeft |
| voljaerig |
bejaard |
| voljaert |
tot zijn volle jaren gekomen (meestal 25 jaar oud) mondig, had geen toestemming van ouders of voogd meer nodig |
| volkint |
wettelijk kind uit gehuwde ouders, |
| volksballade |
verhalend gedicht in strofen vorm met veel herhalingen en sprongsgewijze verteltrant |
| volksst |
afk. volkstellingregisters |
| volle dingtalen |
de bij een geding voorgeschreven uitdrukkingen, ook de procestaal of de geschreven proces stukken |
| vollonen |
naar verdienste belonen |
| volmoeye |
volle tante |
| voltisierder |
kunstvechter |
| volumen |
boekdeel, rol, boek, boekband |
| voluntaire condemnatie |
willige rechtspraak |
| voluntaris |
vrijwillige, gewillig, willig |
| voluptas |
wellust |
| voluptueus |
wellustig, dartel |
| vomitus |
het braken |
| vonnis |
gewijsde zaak, wijsdom |
| vontghiften |
doopgeschenk |
| voocht |
zaakwaarnemer aangesteld door de (kerkelijk) autoriteiten om de macht uit te voeren over meestal minderjarigen, ook over de echtgenote, zij kon geen verplichtingen aangaan. |
| voogd |
zie voocht |
| vooloegen |
inkepingen |
| voorcomen |
voor den rechter verschijnen |
| voordane |
voorts, vervolgens |
voordeel
|
enige voorwerpen in den boedel van een overledene, die door de echtgenoot of de zoon daaruit mochten genomen worden, voordat de boedelscheiding plaats had |
| voorderinge |
bevordering |
| voordochter |
kinderen uit een vorig huwelijk ook kinderen voor het huwelijk verwekt |
| voorgeboorte |
kinderen uit het eerste huwelijk |
| voorjaer |
een vroeger jaar dat al verlopen is |
| voorlijf |
een bedrag in contanten voor het gebruik van een weiland |
| voorling |
afstandsmaat, waarna het paard werd gekeerd bij het ploegen, na 55 roeden. afhankelijk van de roedemaat ca. 207 m, |
| voormaals |
voorheen |
| voormont |
(eerste) voogd, belast met de geldzaken |
| vooroordeel |
een vonnis dat vroeger gewezen is. |
| voorordonnantie |
een vroegere ordonnantie |
| vooroverdracht |
vooroverdracht. een vroeger, ouder besluit. |
| vooroverlijden |
eerder overlijden |
| voorpachter. |
een vroegere pachter. |
| voors |
afk.voorseit, voornoemd |
| voorscreven |
voor genoemde |
| voorseide |
de genoemde..., voor genoemde |
| voorslitinge |
een vroeger gewezen vonnis |
| voorsone |
geboren uit een voorhuwelijk, ook ongehuwd verwekt |
| voorstanders |
bestuurders |
| voortboren (iet). |
verder innen |
| voortmeer |
voorts, vervolgens |
| voorvorderen |
voorouders, ambtsvoorgangers |
| voorzoon |
zie voordochter |
| vopiscus |
de overlevende tweeling |
| voraciteit |
gulzigheid |
| vordel |
zie: voordeel |
| vorderbrief |
aanbevelingsbrief |
| vorehure |
een recognitiegeld te betalen bij eigendomsoverdracht, aanvaarding van een ambt of leen |
| vorekint |
zie vorkinder, vaak ook een onwettig kind of een kind niet door de vader is erkend |
| voremombaer |
voogd over een minderjarige |
| voremombaerschap |
voogdij |
| voreordeel |
een vroegere verordening |
| vorepacht |
Vervallen pachtsom |
| voreren |
opslokken, verslinden |
| voreval |
pachtopbrengst, cijnsopbrengst |
| voreweser |
bestuurder |
| vorewillecore |
vroeger besluit |
| vorkinder |
stiefkinderen uit een vroeger huwelijk van een van de partners.
(geen onwettige kinderen) |
| vorlinc |
land- of akkermaat, gelijk aan halve morgen, ook een lengtemaat |
| vormer |
gebruiksaardewerk maker |
| vormundere |
voogd |
| vornoemde |
bovengenoemd, voornoemd, bovenvermeld |
| vorster |
deurwaarder ( in Brabant), ook boswachter |
| vorteischen |
oproepen, dagvaarden |
| vortheeschen |
zie vorteischen |
| voruterechten |
verder executeren |
| vota secunda |
tweede echtverbintenis |
| voti |
van de huwelijks/ verloving gelofte, van de rechtelijke beslissing |
| votum |
gelofte |
| vouëeren |
verloven, toewensen |
| voyage |
reizen |
| vraemgoedt |
goederen die een kind heeft, zonder het van zijn ouders te hebben geërfd |
| vredeloos |
zonder rechtszekerheid buiten de wet gesteld, hem vogelvrij verklaren na het plegen van een zwaar misdrijf |
| vreisem |
cholera |
| vreiseme |
zie vreisem |
| vremde |
iemand van uit een anere plaats afkomstig |
| vremde voogd |
(derde) voogd |
| vribaer |
huwbaar, meestal ook mondig |
| vriesch |
fries |
| vrij ende nivers meede belast |
vrij van lasten en plichten |
| vrij goed |
onroerend goed in volledig eigendom |
| vrij huysinge ende erf |
huis en erf vrij van huur |
| vrij te waren |
niet met verdere schulden te belasten |
| vrije consten |
vrije kunsten |
| vrijen ende te waren (te) |
vrijwaren, bij eigendomsoverdracht ervoor instaan dat de nieuwe eigenaar ook de werkelijke eigenaar is |
| vrijgelijde |
zie; recht van geleyde |
| vrijheid der stede |
stadsrecht |
| vrijinge |
zie vrijnge |
| vrijkwartier |
rechter bovenhoek van een schild. In aanzicht van het schild dus linksboven |
| vrijleen |
een leen toebehorend aan een vrije niet edele persoon |
| vrijmeester |
gildelid dat zelfstandig mag werken |
| vrijmetselaar |
natuursteenbewerker die vrij kon werken en geen lid van het gilde was |
| vrijnge |
vrijwaring |
| vrimeester |
zelfstandige, die met toestemming van het gilde zijn beroep uitoefent |
| vriwerker |
losse werkman, dagloner |
| vroedemoeder |
vroedvrouw |
| vroedwijf, vroemen |
in vruchtgebruik hebben |
| vroemen |
zie vroedwijf |
| vroemoeder |
zie vroedemoeder |
| vroemoer |
zie vroedwijf |
| vroente |
braak, onbebouwd terrein |
| vroenten |
zie vroente |
| vroetman |
verstandige man |
| vroevrouw |
vroedvrouw |
| vrome |
opbrengst, vruchten en inkomsten van een leen dat een leen te koop stond ter beste vromen (van drieën) betekent dan: tegen de waarde van de beste opbrengst (uit drie jaren) |
| vrommer |
vrome |
| vrone |
heerlijkgoed, domein |
| vrone |
domein, heerlijk goed, ook Heer |
| vronen (enen). |
arresteren, gevangen nemen |
| vroonen- en tiendevrij |
vrij van/onbelast met heerlijke rechten en tienden |
| vroongers |
tot het vroon (domein) behorend land |
| vroonhurer |
pachter van een stuk land van de “vrone” |
| vroonte |
herenland, domeingoed, onverdeelde gemeentegrond, ook de omheinde wei voor het inbeslaggenomen vee |
| vroonwater |
viswater dat aan de heer toebehoorde |
| vroupersoon |
vrouw |
| vrouwe |
gebiedster, heerseres, bijzit |
| vrouwekracht |
verkrachting van een vrouw |
| vrouwen choor |
gedeelte van de kerk bestemd voor de vrouwen en hun kinderen |
| vrouwencunne |
vrouwelijk geslacht, verwanten der gehuwde vrouw |
| vrouwensmijter |
man die zijn vrouw slaat |
| vrouwentuig |
zilver opsmuk gedragen door vrouwen op kleding |
| vrouwewee |
barenswee, barensnood |
| vrouwgetimmer |
vrouwenlijf |
| vruchtgebruick daer aff om bewegende redenen onseggen |
het vruchtgebruik om moverende redenen ontzeggen |
| vruchtgebruik |
lijftocht, in het oude erfrecht is voorzien dat de weduwnaar of de weduwe het vruchtgebruik houdt van de eenmaal gemeenzaam bezeten huwelijksgoederen |
| vrunden |
vrienden, verwanten, familie |
| vrundschappe gemaeckt |
in goed overleg |
| vruntlicker |
vriendelijk |
| vry-stockhouder |
gemachtigde om vrij verkopingen van inboedels etc te houden |
| vrye tappers |
verkopers van wijn en bier die vergunning hebben om deze te verkopen |
| vrystaan |
naar eigen goeddunken |
| vso. |
afk.verso achterzijde, op de achterkant van het blad |
| vt |
afk. ventôse, maand van de winden |
| vuerwilcoor |
zie vorewillecore |
| vuilvrouwe |
witte vloed, vrouwen ziekte |
| vuister |
haard |
| vulgair |
vulgair, gemeen, slecht |
| vulgo |
in de volkstaal |
| vulgo quaesitus |
onwettig kind, buitenechtelijk kind, onecht |
| vulichede |
vuil, afval, troep |
| vullemuller |
volmolen molenaar |
| vullewijn |
tapwijn, ongebottelde wijn |
| vulnera Christi |
de dag na de lijkafname, de 2e vrijdag na Pinksteren |
| vurstere |
boswachter |
| vutsteecxsel |
zie uutsteecksel |
| vuulboom |
zwarte els |
| vuurclocke |
klok welke het sein aangaf dat de vuren gedoofd moesten worden |
| vuureimer |
brandblusemmer, zeildoekemmer |
| vuurgaffel |
pook, vuurhaak |
| vuurhert |
vuurplaats, schouw, stookplaats |
| vuurschoppe |
asschep |
| vuurstat |
vuurplaats, schouw, stookplaats |
| vuurte |
brandstof |
| vuurvat |
ijzeren stoof of bak om vuur in te doen nadat de vuurclocke luide |
| vuytbliven |
zie: uutbliven |
| vve |
afk. veuve, weduwe |
| vyandelyke |
vijandige |
| vyer |
vuur |
| vysch |
vis |
| vyschkorff |
vismand |
| vyzel |
vijzelpomp |